الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : شيروانى )

282

أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى )

و عليه ، فلا يجب إحراز أهمية أحد المتزاحمين ، بل يكفى الاحتمال . و هذا أصل ينفع كثيرا فى الفروع الفقهية ، فاحتفظ به . 5 . حكومت و ورود بحث حكومت و ورود نخستين بار توسط شيخ انصارى ( ره ) مورد توجه جدّى قرار گرفت . او متوجه اين نكته شد كه گاهى دليلى بر دليل ديگر مقدم مىشود بىآنكه از قبيل عام و خاص باشند و يا اين امر موجب نفى حجيت دليل ديگر گردد . در اين موارد بىآنكه تكاذبى ميان دو دليل باشد لسان يكى به‌گونه‌اى است كه آن را سزاوار تقديم بر ديگرى مىسازد . اين تقديم به گونه‌اى است كه نه موجب تكذيب ديگرى مىشود و نه تصرف در ظهور آن . اين موارد را تحت عنوان حكومت و ورود بررسى مىكنيم . الف . حكومت حكومت آن است كه يك دليل بر دليل ديگر از باب سيطره در دلالت مقدم گردد ، و از باب تخصيص يا ورود نباشد . الحكومة هو ان يقدم أحد الدليلين على الآخر تقديم سيطرة و قهر من ناحية أدائية ، و لذا سميت بالحكومة . تفاوت حكومت با تخصيص در آن است كه در تخصيص ، مدلول خاص با عام ناسازگار است و خاص ، چون ظاهرتر از عام است ، بناى عقلا بر مقدم داشتن آن مستقر گشته است و از اينجا دانسته مىشود كه متكلم حكيم از عام ، عموم را اراده نكرده است هرچند ظهور ذاتى در عموميت دارد . بنابراين ، تخصيص عبارت است از خارج كردن خاص از عموم عام با وجود آنكه عام بر حسب لسان دليل همچنان شامل آن مىباشد .