فى هذه المسألة ، . . . لكن الانصاف ان المتيقن من هذا كله الخبر المفيد للاطمئنان لا مطلق الظن . د - دليل حجيت خبر واحد از بناء عقلا اين دليل از دو مقدمه تشكيل شده است : 1 . بناء عقلا بر اعتماد به خبر ثقه و اخذ به آن است . با مراجعه به رفتارهاى اجتماعى مردم ، چه در حوزه‌هاى عمومى و چه در حوزه‌هاى خصوصى مانند دين ، دانسته مىشود كه مردم در قبول خبر ثقه ترديد نكرده ، به احتمال تعمّد در كذب و يا خطا در نقل از سوى راوى ثقه وقعى نمىنهند و اگر جز اين باشد ، روابط اجتماعى ناپايدار و مختل مىگردد . شارع از اين بناء ردع نكرده ، آن را در امور دينى متّبع دانسته است . اشكال : آياتى كه از پيروى از ظنّ نهى مىكند ، عمل به خبر واحد را نيز شامل شده از آن ردع مىكند . ازاين‌رو ، مقدمهء دوم استدلال بالا ناتمام است . پاسخ : 1 - زبان نهى در اين آيات زبان تعبد به امرى كه بر خلاف شيوهء عقلا باشد ، نيست ، بلكه از باب واگذارى امر به عقل مكلف است . ازاين‌رو ، عمل به خبر واحد تخصصا از اين آيات بيرون است . ( محقق اصفهانى ( ره ) ) ان لسان النهى عن اتباع الظن و انه « لا يغنى من الحق شيئا » ليس لسان التعبد بأمر على خلاف الطريقة العقلائية ، بل من باب ايكال الأمر إلى عقل المكلف من جهة ان الظن بما هو ظن لا مسوغ للاعتماد عليه و الركون إليه . فلا نظر فى الآيات الناهية إلى ما استقرت عليه سيرة العقلاء بما هم عقلاء على اتباعه من أجل كونه خبر الثقة . 2 . عمل به خبر واحد ، نزد عقلا عمل به غير علم نيست ، چون عمل به آن در ميان آنها جا افتاده و سيره‌اى مستمر شده است . ازاين‌رو ، عقلا به احتمال مخالفت