باب اتصال قال الله عز و جل : ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى ، فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » « 1 » سپس نزديك‌تر و نزديك‌تر شد . تا آنكه فاصلهء او به اندازه فاصله دو كمان يا كمتر بود . مراد خواجهء بزرگوار از مفهوم اتصال در اين آيهء شريفه كلمهء « أَوْ أَدْنى » است كه پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله در معراج به مقام فناى در عين ذات احديت نائل آمد . لذا در تعريف مقام اتصال حضور عقل و فكر را منتفى دانست . آيس العقول فقطع البحث بقوله : أو ادنى . يعنى خداى متعال با تعبير « أو أدنى » عقول را از درك معناى آن نااميد ساخت ، زيرا مفهوم اتصال در نزد عقل مبيّن دوگانگى است ، از اين جهت مفهوم اتصال را كه به معناى فنا در احديت ذات است براى او قابل اثبات نيست . درجات اتصال براى مقام اتصال سه درجه است : 1 . اتصال اعتصام فاتصل الاعتصام تصحيح القصد ، ثم تصفية الاراده ، ثم تحقيق الحال . پس اتصال اعتصام به سه چيز محقق مىشود : الف ) درست كردن مقصد است ؛ يعنى سالك بايد قصد خود را از شبهه و ترديد رها كند . ب ) پاك كردن اراده است ؛ يعنى سالك بايد ارادهء خود را براى شهود پرتو حقيقت مهيا كند . ج ) محقق ساختن حال است ؛ يعنى تأثير شهود را از تجلى حق ببيند نه از سكر حال

--> ( 1 ) . نجم / 8 .