رجوع برحسب حال با سه چيز محقق مىشود : الف ) نااميد از عمل خود باشى عبد سالك در همه حال بايد از عمل خود نااميد باشد اما همواره بايد نسبت به عنايت خدا اميدوار باشد چون در هيچ شرايطى نااميدى از فضل خدا جايز نيست . بعضى از مفسرين معتقدند : وليد بن الوليد و جماعتى در مكه ماندند و با پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به مدينه هجرت نكردند و با فشار مشركان به دين آنها برگشتند . اما پس از فتح مكه پشيمان شدند و جهت بيعت به حضور حضرت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله رسيدند كه مورد قبول واقع نشد ، آن‌ها نااميد از همه چيز بازگشتند تا اينكه آيهء زير در مورد آنان نازل شد : قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ ، لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ، إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً . « 1 » بگو اى بندگان من كه زياده‌روى كرديد در ظلم به نفسهاى خودتان ، از رحمت خدا نااميد نباشيد ، همانا خداوند متعال جميع گناهان را عفو مىكند . ب ) فقير واقعى باشى عبد سالك بايد خود را فقير واقعى درگاه خدا بداند و حالت اضطرار و درماندگى در او شديد باشد ، نه اينكه با لقلقهء زبان خود را فقير و مسكين بخواند اما در فضاى حال ديگران را در حل مشكل خود دخيل بداند . به قول حافظ : زاهد غرور داشت ، سلامت نبرد راه * رند از ره نياز به دار السلام رفت ج ) برق لطف الهى را احساس كنى جزء سوم رجوع برحسب حال ، دريافت انوار رحمت و عنايت الهى در دل است ، و اين توفيق بزرگى است كه نصيب هركسى نمىشود . مولاى متقيان على عليه السّلام مىفرمايد : الهى ان لم تبتدئنى الرحمة منك بحسن التوفيق فمن السالك بى اليك فى واضح الطريق . « 2 » خداى من ، اگر عنايت تو بر من سبقت نداشت كه مرا به حسن توفيق موفق بدارد چه كسى مرا به راه روشن هدايت مىكرد ؟

--> ( 1 ) . زمر / 53 ( 2 ) . مفاتيح الجنان ، دعاى صباح .