« ملاحظه عن الجمع » ، نخستين شهود حقيقت احديت است ، سالك خود را و اصل مىيابد و آرامشى برايش حاصل مىشود كه عدم آن آرامش و هوشيارى موجب هلاك اوست ، همان‌گونه كه سالك اگر هوشيار و پرتلاش نباشد ، موجبات هلاك خود را فراهم نموده است . همچنين سالك از معارضات رها مىشود و توجّهش تنها به محبوب است و از مطالعهء بدايات بهره مىبرد و از خستگى طلب آسوده مىشود و بنا به گفتهء جنيد ، بازگشت به بدايات پيدا مىكند ، اين بر مع الحق . پس سالك در اين درجه ؛ يعنى ، « ملاحظ هء عين الجمع محبوب خود » حقيقت همه‌چيز را مىبيند و در پرتو شهود جمعى احديت از وسوسه‌هاى نفس رها مىشود و به سرّ اشياء ، همان‌گونه كه هستند واقف مىگردد .