عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )
356
منازل السائرين ( فارسى )
ج ) از هرگونه رياكارى و نفاق مبرا باشد زيرا نفس به مقامى رسيده است كه به اغيار گرايشى ندارد لذا دليلى براى رياكارى او وجود ندارد . الدرجة الثالثة : الغنى بالحقّ و هو على ثلاث مراتب : المرتبة الاولى : شهودك ذكره اياك و الثانية دوام مطالعة أوّليته و الثالثة الفوز به وجوده . درجهء سوم غنا اتصاف به صفات حق است كه آن سه مرتبه دارد : الف ) شهود ذكر حق تعالى ( كه در مقام ذكر بحث گرديد ) ب ) عبد سالك اولويت حق تعالى را بيش از هرچيز ديگر شهود نمايد ، چنانكه امير المومنين على عليه السّلام فرمود : « ما رأيت شيئا الا رأيت الله قلبه و بعده و معه » « 1 » ج ) بنده در وجود حق تعالى فانى شود چرا كه كنه فقر و غنا وجود حق تعالى است . آيهء مورد استشهاد خواجه بزرگوار آيهء « وَ وَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى » در اين منزل است كه در شأن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله نازل شد . در اين آيه خداوند متعال به پيامبرش مىفرمايد : چون تو را در اوج فقر و نياز يافتم ، غنى و بىنيازت كردم . بنابراين نتيجه مقام فقر ، بىنيازى است يعنى در مقام فقر سالك از ماسوى الله قطع تعلق مىكند و خود را سرتاپا محتاج و نيازمند خدا مىبيند و در مقام غناء از مواهب اسم غنى و مغنى پر مىشود . لذا چون پيامبر ما صلّى اللّه عليه و إله فقر الى الله شد و از خود سلب مالكيت نمود از رزق ا سم مغنى و غنى سرشار گشت . اصولا فلسفه عبوديت در همين مقام معنا پيدا مىكند زيرا عبوديت ، سلب مالكيت از خود و احساس مملوك بودن در حيطهء اسم مالك خداوند است . چنانكه در دعاى مجير مىخوانيم : « سبحانك يا ملك تعاليت يا مالك اجرنا من النار يا مجير » « 2 » . بدينترتيب اثبات عبوديت ، ثبوت ربوبيت در نفس است و اين راز حديث شريف امام صادق عليه السّلام است كه فرمود : « العبودية جوهرة كنهها ربوبية » « 3 » عبوديت جوهرى است كه كنه و ذات آن ربوبيت است . به قول حافظ : به ولاى تو كه گر بندهء خويشم خوانى * ز سر خواجگى كون و مكان برخيزم
--> ( 1 ) . اصول كافى ، حديث 4 ، ج 1 ، ص 115 . ( 2 ) . مفاتيح الجنان ، دعاى مجير . ( 3 ) . مصباح الشريعه ، عبد الرزاق گيلانى ، ص 597 .