نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله فرمود و يا دعاى كميل و دعاهاى صحيفهء سجاديه و . . . افضل مىباشند . ج ) رعايت كردن : يعنى عبادات را با حضور قلب بجا آوردن زيرا شرط ادب هنگام ذكر الهى حضور قلب و توجه باطنى است . الدرجة الثانية : الذّكر الخفّى و هو الخلاص من الفتور و البقاء مع الشّهود و لزوم المسامرة . درجهء دوم ذكر سه جز دارد : الف ) ذكر خفى كه آن رهايى از فتور و سستى است . ب ) بقاى ذكر خفى با دوام شهود ، زيرا اگر شهود مدام باشد ، ذكر نيز پايدار است . ج ) بقاى ذكر خفى و دوام شهود با ملازمت حضور . چون زمزمه پنهانى با خدا در ملازمت حضور به هنگام شب محسوس‌تر است آن را « مسامره » مىگويند . الدرجة الثالثة : الذّكر الحقيقى . و هو شهود ذكر الحقّ اياك و التخلّص من شهود ذكرك ، و معرفة افتراء الذّاكر فى بقائه مع الذّكر . درجه سوم ذكر حقيقى است كه سه جز دارد : الف ) شهود ذكر حق اختصاصا . ب ) رهايى از ذكر خود در شهود ذكر حق تعالى . ج ) شناخت اين نكته كه ذاكر در مقام ذكر با حفظ بقاى خود مفترى است ؛ يعنى اگر ذاكر در مقام شهود ذكر حقيقى ، خود را صاحب ذكر بداند دروغگو است . پس ذكر حقيقى همان اتحاد ذاكر و مذكور و ذكر است . تفسيرى كه خواجهء بزرگوار از آيهء : « وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ » مىكند كاملا با تفاسير ظاهرى آيه متفاوت است ، يكى از معانى رايج ذكر با توجه به آيهء ماقبل آن چنين است : وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً ، إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ . « 1 » هرگز در مورد كارى نگو كه من فردا آن را انجام مىدهم مگر آنكه خدا بخواهد و هرگاه فراموش كردى كه بگويى اگر خدا بخواهد جبران كن و پروردگارت را به ياد آور .

--> ( 1 ) . كهف / 23 و 24 .