نهى خداى متعال ، بر خود سخت‌گيرى و حتى از پاره‌اى مباحات نيز درگذرى و اين آخرين مقام زهد است براى عامه و نخستين مقام زهد براى مريد است . و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : تجنّب القبائح لصون النفس ، و توفير الحسنات وصيانة الايمان . درجهء اول آن است كه از امور زشت و قبيح دورى گزينى تا به اين وسيله نفس خويش را در امان دارى و كارهاى نيك را فراوان سازى و ايمان خود را مصون دارى . اصل ورع محاسبه است . يعنى هميشه با خود در حساب باشى و لگام نفس را كشيده دارى و از دست رها نكنى و هرگز از آن غافل نشوى كه غفلت از نفس موجب افتادن در مهالك است . نفست اژدرهاست او كى مرده است ؟ * از غم بىآلتى افسرده است « 1 » چنانچه به فرمايش نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله مبارزه با دشمن خارجى جهاد اصغر و مبارزه با دشمن داخلى جهاد اكبر معرفى شده است . . . . قيل يا رسول الله ما الجهاد الاكبر ؟ - قال الجهاد النفس . پرسيده شد يا رسول الله جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : جهاد با نفس . اى شهان كشتيم ما خصم برون * ماند خصمى زو بتر اندر درون كشتن اين كار عقل و هوش نيست * شير باطن سخره خرگوش نيست « 2 » قد رجعنا من جهاد الاصغريم * با نبى اندر جهاد اكبريم « 3 » سهل شيرى دان كه صفها بشكند * شير آن است آن كه خود را بشكند « 4 » لذا سالك بايد از هرگونه زشتى حذر كند ، چرا كه هر عمل قبيحى كه انجام دهد در باط ن به شكل صورتى مىشود كه اين صورت در عالم برزخ تجسم پيدا مىكند و هميشه با اوست و او را رها نمىكند و انسان نيز راه گريزى از آن ندارد . تجسم اعمالش به او نهيب مىزند كه من در دنيا دائما با تو بودم و تو فرار نكردى . حال كه صورت واقعى من

--> ( 1 ) . مثنوى دفتر سوم ، بيت 1053 . ( 2 ) . مثنوى دفتر اول ، بيت 372 و 1374 . ( 3 ) . مثنوى دفتر اول ، بيت 1387 . ( 4 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 1389 .