عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )

119

منازل السائرين ( فارسى )

گذر از تمامى اين ربوبيتها و پاك كردن خويش از پليدى شرك خفى ، سالك ابراهيم گونه فرياد « لا احب الآفلين » سر مىدهد و از شرك خويش توبه كرده مىگويد : « انى برى مما تشركون » و سپس به ربوبيت تام الهى اقرار كرده ، مىگويد : « انى وجهت وجهى للذى فطر السماوات و الارض . . . » تلمسانى در ادامه مىفرمايد : منظور از كلام خواجه « و يعمى عن نقصان الخلق عن درجته » اين است كه مسلما اگر سالك درجه‌اى از مخلوقات بالاتر باشد ( مخلوقاتى كه از مرتبهء او پايين‌تر هستند ) وضعيت او در اين مقام به گونه‌اى است كه اشتغالش به خداى تعالى او را از درك اين وضعيت و نيز از اين‌كه توجهى به دون‌پايگى ديگران نسبت به خويش داشته باشد ، كور مىسازد . بايد خاطرنشان كرد كه در مراتب سير الى الله ، هر مرتبهء بالاتر لزوما واجد مراتب مادون خود نيز هست و توضيح تلمسانى در ذيل گفتار خواجه به اين معنا نمىباشد كه سالك متوجه انسان‌هاى كم شأن‌تر از خود نيست بلكه سالك حقيقى نه تنها متوجه آنها هست ، بلكه آنها را جزيى از وجود خويش به حساب مىآورد ، و بين خود و آنها با خداى تعالى اتحاد احساس مىكند . درك اين اتحاد خصوصا در محضر بارى تعالى و جذبات الهى در اين مقام قوىتر از آن است كه نفس سالك چشم از اين وحدت فرو بسته و متوجه امتياز خويش نسبت به دون‌پايگان شود .