اين تماس را در « تجلّى و ظهور و مظهر حق » كه مخالف با تصوّر حلول طلب‌هاى رسمى است ، مىطلبد . پس ، اگر اين عقيده - يعنى حلول - در بحران فعلى وجدان مردم مغرب زمين دخيل است ، آيا تشيّع مطالب جديدى دربرندارد كه در اين مورد اشاعه دهد ؟ . . . اگر مردم مغرب زمين مسيحيت را رها كرده‌اند ، تقصير از روش مسيح‌شناسى آنان است . . . اگر يك مسلمان سنّى تحت تأثير افكار غربىها قرار مىگيرد ، به دليل نداشتن « امام‌شناسى » است . زيرا اين ، [ امام‌شناسى ] روش صوابى براى تصور رابطه‌ى ميان خداوند و انسان و روش صحيحى براى مواجه شدن با لاادريون است . « 1 » وى در ادامه‌ى همين گفتار ، سخنان نغزى در باب مهدىباورى شيعى ، با اين عبارات بيان مىدارد : « درباره‌ى [ ابعاد ] پيام جديدى از معنويت تشيع موارد زير شايان تأمّل است : الف ) پيغمبرشناسى و امام‌شناسى ؛ يعنى آنچه تشيع درباره‌ى شخصيت دوازده امام براى خود تبيين كرده كه نه « حلول » است كه هبوط خداوند را در تاريخ تجربى دربردارد و نه عقايد « لا أدريه » كه انسان را با عالمى كه خداوند آن را ترك كرده است ، مواجه مىسازد و نه « وحدت‌بينى انتزاعى اسلام سنّى » كه بعد بىنهايتى ميان خداوند و انسان به وجود مىآورد . وضع فعلى جهان ما را وادار مىكند كه بار ديگر درباره‌ى « صراط مستقيم » بين « تشبيه » و « تعطيل » بيانديشيم . ب ) مفهوم غيبت ؛ اصل و حقيقت « غيبت » هرگز در چارچوب درخواست‌هاى دنياى امروز در معرض تفكر عميق قرار نگرفته است . كاملا بجاست كه حقيقت مزبور با توجّه خاص به نكته‌اى كه « مفضّل » اعلام كرده و مىگويد : « باب دوازدهم بر اثر غيبت امام دوازدهم در پرده غيب و نهان مستور گرديده است » ، مورد توجه قرار گيرد . معناى اين امر به عقيده‌ى اين جانب چشمه‌اى بىنهايت و ابدى از معانى و حقايق است . در حقيقت ترياق قاطعى است در برابر هرگونه سموم « سوسياليزاسيون » و « ماترياليزاسيون » . به عقيده‌ى حقير ، حقيقت غيبت اساس و بنيان اصيل سازمان جامعه‌ى اسلامى است و بايد پايگاه معنوى غيبى تلقى گردد . معنويت اسلام تنها با تشيّع امكان حيات و دوام و تقويت دارد و اين معنا در برابر هرگونه تحوّل و تغييرى كه جوامع اسلامى دستخوش آن باشند ، استقامت خواهد كرد . ج ) امام زمان ؛ مفهوم اعلايى است كه مكمل مفهوم « غيبت » است ، ولى كاملا مرتبط به

--> ( 1 ) . رسالت تشيع در دنياى امروز / سيد محمد حسين طباطبايى / مقدمه‌ى هانرى كربن / صص 25 - 30 .