مصطفى محقق داماد

155

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

3 - روايت حسن بن جهم ؛ وى مىگويد : به امام رضا ( عليه السّلام ) عرض كردم : « تجيئنا الأحاديث عنكم مختلفة ؟ فقال : ما جاءك عنّا فقس على كتاب اللّه عزّ و جلّ و أحاديثنا ، فان كان يشبههما فهو منّا ، و إن لم يكن يشبههما فليس منّا » ؛ « 1 » احاديثى از جانب شما خاندان عصمت به ما مىرسد كه با هم اختلاف دارند [ وظيفه چيست ؟ ] » . فرمود : « احاديثى را كه از طرف ما مىرسد با قرآن و احاديث ( قطعى ) ما بسنجيد ، اگر مشابه و موافق با آن دو بود از ماست و اگر چنين نبود ، از ما نيست . » اين حديث از جهت « سند » ضعيف است ، چون منقول از كتاب « الاحتجاج » مىباشد كه روايات آن مرسل است و از نظر « دلالت » نيز چندان روشن نيست . چون ممكن است مراد امام ( ع ) ، بيان ملاك شناخت حديث معتبر از غير معتبر ، و تميز حق از باطل باشد . ب - 3 ) ترجيح به مخالفت با عامه ، طاغوتها و قضات و مفتيان آنان اخبار وارد در مورد مخالفت با عامه نيز به دو دسته تقسيم مىشود : 1 - رواياتى كه دلالت بر لزوم عمل به خبر مخالف عامه به طور مطلق دارد هرچند تعارضى در بين نباشد . 2 - رواياتى كه دلالت بر عمل به خبر مخالف عامه و ترك خبر موافق در خصوص متعارضان دارد . دسته اوّل مانند : روايت علىّ بن اسباط كه گفته است : « قلت للرّضا ( عليه السّلام ) : يحدث الأمر بدّا من معرفته ، و ليس فى الّذي

--> ( 1 ) - طبرسى ، الاحتجاج ، ص 357 ، شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ص 87 ؛ باب 9 از ابواب صفات القاضى ، حديث 40 ، مجلسى ، محمد باقر ، مرآة العقول ، ج 1 ص 220 ، و جامع احاديث الشيعة ، زير نظر آيت ا . . . بروجردى ، ج 1 ، ص 260 باب 6 از ابواب المقدمات حديث 446 .