دلايل رابطه تكاذب برقرار گردد . يعنى آنكه هريك ديگرى را تكذيب كند . اين رابطه مىتواند به يكى از دو وجه صورت پذيرد : الف - تناقض ؛ هنگامى است كه ميان مدلول‌هاى دو طرف رابطه سلب و ايجاب باشد ؛ مثل آنكه يكى بگويد واجب است ، ديگرى بگويد واجب نيست . ب - تضاد ؛ هنگامى است كه هريك بر امرى كاملا مغاير با ديگرى دلالت نمايد بدون آنكه مضمون يكى ، سلب ديگرى باشد ؛ مثل آنكه يكى بگويد واجب است ، ديگرى بگويد حرام است . بايد توجه داشت كه تنافى دو دليل مىتواند در مدلول مطابقى يا تضمّنى و يا التزامى باشد . يك ؛ تنافى در مدلول مطابقى ، مانند : دليل بر انفعال آب قليل « 1 » و دليل دالّ بر عدم انفعال « 2 » كه فيض كاشانى برگزيده است « 3 » . همچنين مانند دليلى كه بر عدم استحباب قنوت در نافله شفع دلالت دارد و دليل دالّ بر استحباب آن « 4 » . دو ؛ تنافى در مدلول تضمّنى ، مانند عامين من وجه در دليل « أفضل صلاتكم فى بيوتكم الّا المكتوبة » « 5 » و دليل « صلاة فى مسجدى هذا تعدل عند اللّه عشرة آلاف صلاة فى غيره من المساجد الّا المسجد الحرام فإنّ الصّلاة فيه تعدل مائة الف صلاة » « 6 » ؛ مقتضاى اطلاق خبر اوّل ، افضليت نافله در خانه است و مقتضاى اطلاق دوم ، افضليّت آن در مسجد الحرام و مسجد النبى است ، پس مورد

--> ( 1 ) - شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ص 117 . ( 2 ) - همان منبع ، ج 1 ، ص 102 . ( 3 ) - فيض كاشانى ، مولى محمد محسن ، الوافى ، ج 6 ، ص 18 . ( 4 ) - شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 900 . ( 5 ) - هندى ، علاء الدين على متقى بن حسام الدين ، كنز العمّال فى سنن الاقوال و الاعمال ، ج 7 ، حديث 21340 ، ص 772 . ( 6 ) - شيخ صدوق ، ابو جعفر محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى ، ثواب الاعمال و عقابها ، ص 50 و شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 536 .