مصطفى محقق داماد

71

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

از مجموع اين 5 دسته روايت نتيجه مىگيريم كه هرچند خبر ، واحد باشد و ناقلين آن كثير نباشد مىتواند حجيّت و دليليّت داشته باشد . حجيّت خبر واحد از ديدگاه اجماع - هرچند طرفداران حجيّت خبر واحد عقيده دارند كه اجماع بر حجيّت خبر واحد محقّق است ، ولى اگر بىطرفانه قضاوت شود ، اجماع به معنى اتفاق كل باثبات نرسيده است ؛ زيرا همان‌طور كه گفتيم ، بسيارى از علماى متقدّم سخت با حجيّت خبر واحد مخالف بوده‌اند . ولى رويّه عملى پيشينيان علماى اماميه تا معاصر اهل بيت ( ع ) و يا نزديك به عصر آنان بر اين بوده است كه اخبار آحاد را نقل مىكردند و به تدوين و تبويب و ثبت و ضبط آن مبادرت كرده و نسبت به تفحّص و تحقيق در حال روات و جستجو و بحث در مورد ثقه و ضعيف بودن آنان اهتمام مىنمودند . اين رويه به دوران‌هاى بعدى نيز سرايت كرده و كسى بر اين روش انكار نورزيده و از ائمّه عليهم السلام منع و ردعى هم و اصل نگشته است . صاحب معالم ضمن مطرح نمودن اين نكته از علّامه در نهايه ، چنين نقل مىكند « 1 » : « امّا علماى اماميه ، گروه اخباريون آنان در اصول و فروع دين بر چيزى جز اخبار و آحاد مروى از اهل بيت تكيه ننموده‌اند ، و اصوليّين آنان مانند ابى جعفر طوسى رحمه الله و ديگران بر قبول خبر واحد توافق كرده‌اند و كسى جز سيد مرتضى و پيروانش آن هم به خاطر شبهه‌اى كه براى آنان پيش آمده ، مخالفت نكرده

--> ( 1 ) معالم الاصول چاپ تهران ص 219 .