مصطفى محقق داماد

48

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

اعمال معصومين از نظر طبع اوّليه همانند سايرين است ، چرا كه آنان نيز بشرند « 1 » و به تمامى تكاليف ، همانند ديگران ، مكلّف مىگردند و مميزى ميان آنان با سايرين نيست و دلائل زيادى مبنى بر وجوه اشتراك آنان با سايرين به صراحت وجود دارد . از اصل عام فوق الذكر ، با دلائل خاصهء يقينى مبنى بر اختصاصى بودن عملى كه از معصوم صادر گرديده ، بعضى از موارد خروج يافته است . و لذا بايد به همان مقدار متيقّن اكتفا نمود و در موارد مشكوك به اصل اوّليه عمل كرد . سنّت تقريرى تقرير معصوم يعنى اينكه عملى در حضور معصوم واقع شده و معصوم آن را نهى و ردّ نكرده باشد . براى استناد به تقرير معصوم دو مقدّمه استدلالى وجود دارد : الف ) امر بمعروف و نهى از منكر بر هر فرد مسلمانى واجب است ، چون معصوم ( اعم از رسول اكرم و ائمّه عليهم السّلام ) از جملهء مسلمانان مىباشند اين امر بر آنان نيز واجب است و در خصوص ايشان ، با توجّه به وظيفه هدايت و ارشاد ، بمراتب بالاتر خواهد بود . ب ) مقدّمه ديگر اين است كه معصوم هيچ‌گاه واجبى را ترك

--> ( 1 ) قرآن مجيد دربارهء رسول اللّه مىفرمايد : « قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ - بگو همانا من بشرى هستم همانند شما ، ولى به من وحى شده است . » سورهء كهف آيهء 110 .