مصطفى محقق داماد
45
مباحثى از اصول فقه ( فارسى )
سنّت ، دوّمين منبع استخراج فقه اسلامى است . كلمه سنّت كه جمع آن سنن است ، ابتدائا به معنى جهت حركت و مجازا به معنى رسم و عادتى كه از پيشينيان باقى مانده ، استعمال شده است . سنّت در اصطلاح فقه و اصول به معنى قول و فعل و تقرير معصوم به كار مىرود . و منشا و ريشه اصلى اين اصطلاح توصيهها و دستوراتى است كه رسول اللّه ( ص ) در مورد متابعت از سنتهاى خود به مسلمانان صادر فرموده است . سنّت بين فقهاى عامّه با آنچه كه نزد علماى شيعه متداول است ، تفاوت دارد . در نظر عامّه ، سنّت منحصر به فعل و قول و تقرير رسول اللّه ( ص ) است ولى اماميّه مفهوم و دامنهء سنّت را تعميم دادند و قول و فعل و تقرير ائمّه عليهم السّلام را نيز از مصاديق سنّت دانستند . به عقيدهء ما شيعيان ، سنّت عبارت است از قول و فعل و تقرير معصوم . اماميّه معتقدند كه ائمّه اطهار نه به اين جهت كه از راويان و تابعان مىباشند قول و فعل و تقريرشان حجيّت دارد ، بلكه بر اين عقيدهاند كه ائمّه براى بيان احكام خدا منصوبند و فرقشان با رسول اللّه ( ص ) اين است كه دريافت احكام توسط پيامبر ( ص ) از طريق وحى و در مورد ائمّه ( ع ) به صورت الهام انجام مىگرفته است . سنّت به سه دسته تقسيم مىگردد : سنّت عملى ؛ سنت