13 - عام و خاص : مبحث عام و خاص از مباحث اصلى و بسيار پراهميّت اصول است . و در فهم احكام شرعيّه ، همچنين درك صحيح قوانين و مقررات موضوعه نقش مهمّى دارد . قبل از ورود به بحث لازم است در خصوص چند عنوان و اصطلاح اصولى كه كاربرد فراوانى دارد ، توضيح داده شود : عام ، عبارت از مفهومى است كه كليّه افراد و مصاديق خود را شامل شود . مانند : همهء دانشمندان به بشريت خدمت كرده‌اند . خاص : بر خلاف عام ، برخى از افراد و مصاديق مفهوم را فرا مىگيرد . مانند : دانشمندان خداشناس به بشريت خدمت كرده‌اند . مخصّص ، عبارت از قيد ، صفت يا عبارتى است كه دايره شمول عام را محدود مىسازد . مانند : بازداشت افراد ممنوع است مگر به حكم قانون . در جملهء بالا عبارت « مگر به حكم قانون » ، ممنوع بودن كلّ بازداشت‌ها را محدود كرده و به حكم قانون در مواردى آن را مجاز شناخته است . همان گونه كه گفته شد ، عام مفهومى است كه كلّيه مصاديق و افراد متعلق به خود را دربر مىگيرد . در عربى كلمات كلّ ، جميع