مصطفى محقق داماد
49
مباحثى از اصول فقه ( فارسى )
8 - حقيقت شرعيّه : مىدانيم قبل از ظهور اسلام و بعثت پيامبر ( ص ) ، براى تنظيم ضوابط و مناسبات حقوقى و معاملاتى و اقتصادى بين مردم ، و همچنين در مورد مراسم عبادى دوران جاهليّت كلمات و الفاظ و اصطلاحاتى وجود داشته است . بعد از ظهور اسلام بسيارى از اين نظامات حقوقى و اجتماعى و اقتصادى عينا مورد تأييد شارع مقدس قرار گرفت ، در برخى موارد تغييراتى داده شد و نسبت به مواردى كه قبلا حكم و ترتيب خاصى وجود نداشت ، احكام و ترتيبات جديد تشريع گرديد . به همين جهت در اسلام به دو دسته از احكام برخورد مىكنيم : يك دسته كه فاقد سابقه بوده و اسلام آنها را وضع و مقرّر داشته است ؛ اين موارد به احكام تأسيسى مشهورند . دسته ديگر احكامى هستند كه شارع ، آنها را عينا و يا با تغييرات متناسب به نوعى ابقاء و تنفيد كرده است . اينگونه احكام ، احكام امضائى ناميده مىشوند . حقيقت شرعيّه عبارت است از پارهاى كلمات و اصطلاحات اسلامى كه در احكام مورد استعمال قرار گرفته است ، هرچند ممكن است متّخذ از عرف متداول باشد ولى به علّت داشتن بار شرعى و به اين جهت كه شارع براى بيان مفاهيم و مقاصد خاص شرعى ، از اين