مصطفى محقق داماد

39

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

و شيرينى را ارائه داده است . و يا آنجا كه مىگويد : « تركان پارسىگو بخشندگان عمرند * ساقى بشارتى ده پيران پارسا را » كلمه ترك به دو معنى استعمال شده است : يكى دلبر ، و ديگر كسانى كه به زبان آذرى سخن مىگويند . دلائل طرفداران هر دو گروه هرچه باشد ، يك نكته مسلّم است و آن اينكه استعمال لفظ در اكثر از معنا ، يعنى اراده چند مقصود از يك لفظ وجود دارد و مكرّرا در اشعار و آثار شعرا و نويسندگان به چشم مىخورد ولى همان‌طورى كه اين عمل در ادبيّات و ذوقيّات مجاز است در مقام تشريع و قانون‌گذارى مجاز نيست . يعنى شارع و قانون‌گذارى كه با بيان احكام و صدور دستورات دينى و قانونى انجام تكاليفى را از مردم مطالبه مىكند بايد كلامش بگونه‌اى بيان گردد كه فاقد اجمال و ابهام باشد ، و انجام تكليف براى مكلّف ممكن گردد . در غير اين صورت به علّت اجمال يا ابهام مسئوليّتى متوجّه مكلّف نخواهد بود .