الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
20
شرح كفاية الأصول
لئلّا يتداخل . . . وجه عدول از تقسيم ثلاثى شيخ به تقسيم ثلاثى ديگر : اين عبارت ناظر به وجه عدول از تقسيم ثلاثى شيخ به تقسيم ثلاثى ديگر است ، به اين بيان : برطبق تقسيم ثلاثى شيخ ، لازم مىآيد برخى از اقسام نسبت به احكام و آثارى كه براى آنها بيان مىشود ، تداخل كنند . زيرا در تقسيم شيخ ، شخصى كه شاكّ است بايد به اصول عمليّه رجوع كند ، در حالى كه ظانّ به ظنّ غير معتبر ( مانند : كسى كه از راه قياس ، ظنّ به حكمى پيدا كرده است ) نيز در حكم شاكّ است و بايد به اصول عمليّه رجوع كند . پس در اين صورت ظنّ هم در حكم شكّ ، داخل شد . و يا اگر كسى اماره معتبرى دارد ( مثل اينكه بيّنه قائم شد ) بايد برطبق امارهاش عمل كند ، هرچند با وجود اين اماره ، شكّ داشته باشد . پس در اين فرض شخص با اين كه شاكّ است ( و مىتواند به اصول عمليّه رجوع كند ) در حكم ظانّ است و بايد برطبق امارهاش عمل نمايد . نتيجه : براى آنكه تداخل اقسام نسبت به احكامى كه دارند ، لازم نيابد ، مصنّف از تقسيم شيخ عدول كرد . و مرجعه على الاخير . . . يعنى مكلّف در فرض اخير از تقسيم ثلاثى ( عدم قطع و عدم قيام امارهء معتبره ) بايد به قواعد عقلى و نقلى كه براى شاكّ ( كسى كه قطع به حكم ندارد و امارهء معتبرهاى نيز در اختيار ندارد ) بيان شده ، رجوع كند ، كه بحث آن بهطور مفصّل ، ذكر خواهد شد . و كيف كان فبيان أحكام القطع و أقسامه ، يستدعي رسم امور : الأمر الأوّل : لا شبهة