( كه با كلمه « لاى جنس » شروع مىشود ) در معناى « نفى صحّت » و يا « نفى كمال » شيوع دارند ، نه در نفى حقيقت ، و اين شيوع قرينهء آشكارى است بر اينكه شارع مقدّس كلمهء « صحّت » يا « كمال » را در تقدير گرفته است ، مثلا « لا صلاة إلّا بفاتحة الكتاب » به معناى « لا صحّة أو لا كمال للصلاة الّا بفاتحة الكتاب » است و لذا در اين اخبار نيز مجاز در حذف لازم مىآيد كه نتيجه مىدهد « نفى صحّت » يا « نفى كمال » را نه « نفى حقيقت » ، يعنى اگر نماز بدون فاتحة الكتاب باشد ، اين‌طور نيست كه حقيقتا نماز نباشد بلكه نماز است ولى صحيح يا كامل نيست ، بنابراين نماز اسم براى صحيح و فاسد ، هر دو ، مىباشد . جواب : در اين دو دسته از اخبار ، دليل و قرينه‌اى بر حذف وجود ندارد و در تقدير گرفتن عنوان « صحيح » و « صحّت » در دستهء اوّل يا « كمال » در دستهء دوّم ، بر خلاف ظاهر است ، زيرا « صلاة » در اين اخبار ظهور در حقيقت دارد و مقصود از « الصلاة » در آنها طبيعت و حقيقت صلاة است و تا وقتى كه قرينه‌اى بر خلاف ظاهر ، وجود نداشته باشد ، كلام بر ظاهرش حمل مىشود و در اينجا أصالة الظهور و أصالة الحقيقة ، حاكم است . بل و استعمال هذا التركيب . . . مصنّف در اين عبارت اشاره دارد به اينكه شيوع أخبار نافيه در غير نفى حقيقت ( مانند نفى صحّت و يا كمال ) باطل است و لذا مىفرمايد : اتفاقا « نفى » در تمام تركيب‌هاى فوق ( و اسلوب‌هاى مشابه آن ) ظهور تامّ در « نفى حقيقت » دارد و حتّى در تركيبى مثل « لا صلاة لجار المسجد إلّا فى المسجد » نيز نفى حقيقت از چنين صلاتى شده است . و اگر كسى بگويد كه در اين تركيب اگر نفى ، ظهور در نفى حقيقت داشته باشد ، لازم مىآيد صلاة در خانه باطل باشد ، گفته مىشود : نفى حقيقت به دو گونه است : 1 - نفى حقيقى حقيقت و ماهيت ، مانند : در « لا صلاة الّا بفاتحة الكتاب » و « لا صلاة الّا بطهور » كه ظهور دارد در اينكه واقعا نمازى كه بدون فاتحة الكتاب و يا بدون طهارت باشد ، نماز نيست . مثل اينكه اگر در خانه واقعا مردى نباشد گفته مىشود : « لا رجل فى الدار » . 2 - نفى ادّعايى ( تنزيلى ) حقيقت ، مانند : « لا صلاة لجار المسجد الّا فى المسجد » كه ظهور دارد در اينكه اگرچه نماز در خانه هم خوانده شود ، نماز است ولى آن‌قدر از كمال و ثوابش كم مىشود كه گويا نماز نيست . مثل اينكه اگر در خانه مرد بسيار ترسو و ضعيفى باشد ،