به عبارت ديگر هيئت افعل براى معناى واحده وضع شده است يا معانى متكثره موضوع له آن هستند ؟ آنچه از كلمات مشهور اصوليين بدست مىآيد اين است كه صيغهء افعل داراى معانى متعدده است به نحوى كه در حاشيهء معالم الاصول تا پانزده معنا براى آن ذكر شده است كه مرحوم آخوند به برخى از آنها اشاره فرموده است : 1 - به معناى تمنّى ، چنان كه در شعر امرؤ القيس آمده : الا ايّها الليل الطويل الا انجلى ، و او تمنّى مىكند كه تاريكى شب از ميان برود . 2 - به معناى تهديد چنان كه در آيهء 40 سوره فصّلت آمده است : اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ . 3 - به معناى انذار ، چنان كه در آيهء 65 سوره هود آمده است : فَعَقَرُوها ، فَقالَ تَمَتَّعُوا فِي دارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ ذلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ ، آنها آن را از پاى در آوردند و او به آنها گفت ( مهلت شما تمام شده ) سه روز در خانه‌هايتان متمتع شويد ( كه بعد از آن عذاب الهى فرا مىرسد ) ، اين وعده‌اى است كه دروغ نيست . 4 - به معناى اهانت ، چنان كه در آيهء 48 سورهء دخان آمده است : ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ ، ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ . 5 - به معناى احتقار ، چنان كه در آيهء 80 سوره يونس آمده است : فَلَمَّا جاءَ السَّحَرَةُ قالَ لَهُمْ مُوسى أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ ؛ پس هنگامى كه ساحران آمدند موسى عليه السّلام به آنها فرمود : بيفكنيد آنچه را مىتوانيد . 6 - به معناى تعجيز ، چنان كه در سورهء بقره آيهء 33 آمده است : وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ . . . 7 - به معناى تسخير ، چنان كه در آيهء 65 سورهء بقره آمده است : وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ؛ قطعا حال كسانى از شما كه در روز شنبه نافرمانى كرده‌اند دانستيد ، ما به آنها گفتيم به صورت بوزينه‌هاى طردشده‌اى درآئيد . و هكذا من المعانى الأخر . حال با توجّه به اين معانى جناب آخوند معتقد است كه صيغهء امر و يا به عبارت ديگر هيئت افعل در هيچيك از اين معانى استعمال نشده است . به عبارت ديگر هيچ‌يك از معانى مزبور ، مستحمل فيه صيغهء امر نيست . فى المثل : افعل ، در تمنّى ، احتقار ، تعجيز ، تهديد و يا . . . استعمال