مسائل علم‌اند مفهوما متغاير و متباين‌اند . و لكن مصداقا و در خارج اتحاد داشته ، يكى هستند . چرا كه كلمه بدون يكى از مسائل تحققى نخواهد داشت . * اگر موضوع مسئله با موضوع علم تغاير خارجى داشته باشد چه مىشود ؟ مستلزم اين مىشود كه موضوع مسئله از عوارض ذاتيهء موضوع علم نباشد و در نتيجه بحث از آن بحث از عوارض ذاتيه نباشد ، و حال آنكه در تعريف موضوع علم گفته شد : « ما يبحث فيه عن عوارضه الذّاتيّة » . * مبادى هر علمى بر چند دسته است ؟ دو دسته : تصورى ، تصديقى . * مراد از مبادى تصورى چيست ؟ تعريفاتى است كه در يك علم صورت مىپذيرد ، مثل : تعريف موضوع علم ، تعريف موضوع مسائل علم ، تعريف محمولات مسائل و هكذا . . . * چرا اين تعاريف را مبادى تصورى مىنامند ؟ زيرا سبب شناخت و تصور موضوع و يا محمول و يا . . . مىشوند . * مراد از مبادى تصديقى چيست ؟ مجموعهء استدلال‌ها و صغريات و كبريات هر مسئله است . * چرا قضايا و تصديقاتى كه مسائل يك علم بر آن‌ها متوقف است را مبادى تصديقى مىنامند ؟ چون موجب تصديق محمول براى موضوع مىشوند . * علاوه بر مبادى مزبور چه مبادى ديگرى براى علم اصول فقه ذكر نموده‌اند ؟ 1 - مبادى منطقى . يعنى مباحثى مثل : جزئى و كلى ، جنس و فصل ، قضيهء شرطيه و . . . 2 - مبادى لغوى . يعنى مسائلى مثل : حقيقت و مجاز ، مشترك و منقول ، علائم اين مسائل و . . . 3 - مبادى حكمى . يعنى : مسائلى كه از ماهيت حكم و اقسام و احوالات حكم بحث مىكند . * پس مراد از « هو الذى يبحث فيه . . . » چيست ؟ تعريفى است كه جناب آخوند به عنوان يك جملهء معترضه در ميان بحث آورد و حال آنكه هدف و غرض اصلى او پاسخ دادن به رابطهء موضوع با موضوعات مسائل بود . * مراد از « و المسائل عبارة عن جملة من قضايا مشتّة جمعها . . . » چيست ؟ تعريف مسائل علم است مبنى بر اينكه :