الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : جميشد سميعى )

106

كفاية الأصول ( فارسى )

* با توجه به مقدمهء فوق بفرماييد اطلاق لفظ بر لفظ چند صورت دارد ؟ چهار صورت . * مراد از عبارت « ليس من باب استعمال اللفظ بشىء » چيست ؟ اينست كه : از چهار صور اطلاق لفظ بر لفظ ، قسم چهارم كه القاء لفظ و ارادهء شخص آن است ، از باب استعمال لفظ نيست . * چرا ؟ زيرا معنايى نيست كه لفظ در آن استعمال شود و لذا استعمال در آن صدق نمىكند . * تفصيل مطلب آخوند ( ره ) چيست با ذكر مثال آن را بيان كنيد ؟ بحث داراى دو شق بوده بدين معنا كه : 1 - گاهى ( زيد ) به عنوان اينكه حاكى و دال است موضوع واقع مىشود كه حضرات گفتند : اين مستلزم اتحاد دال و مدلول است و هو محال . 2 - گاهى ( زيد ) بدون عنوان حكايت و دلالت موضوع واقع مىشود كه حضرات گفتند : اين امر نيز مستلزم تركّب قضيهء معقوله از دو جزء است و هو محال . حال : اگر شق اول را در نظر بگيريم كه لفظ بما هو دال موضوع واقع شده ، به اين اعتبار ، استعمال صدق مىكند . چرا ؟ زيرا : لفظ را دال و حاكى از خودش قرار مىدهيم ، و استعمال نيز يعنى : ايجاد اللفظ بالمعنى . و اگر شق دوم را در نظر بگيريم كه لفظ بدون عنوان حكايت و دلالت موضوع واقع شده ، به اين اعتبار استعمال صدق نمىكند . چرا ؟ زيرا : مدلول و معنايى در ميان نيست ، و اين همان چيزى است كه در متن مورد سؤال منظور نظر جناب آخوند است . * قسم دوم و سوم از اطلاق چهارگانه لفظ بر لفظ چيست ؟ اطلاق لفظ و ارادهء نوع يا صنف از آن است . * در رابطهء با مطلب مذكور چه محاسباتى صورت مىدهند ؟ چهار نحوهء از محاسبه صورت مىدهند كه عبارتند از :