ثبت سند مخالف با اخلاف حسنه منع كرده است . پس از جهت حكم قانونى ثبت سند مخالف با اخلاق حسنه ترديدى نيست ، زيرا قانون به‌وضوح تكليف را روشن كرده است ولى موضوعى به اين شرح وجود دارد كه در تطبيق مفهوم ( ثبت سند مخالف با اخلاق حسنه ) برآن ترديد و تأمل هست و آن اين است كه طلاق حاكم در ترك انفاق از جملهء طلاق‌هاى رجعى است و رجوع به قصد اضرار زوجه هم شرعا ممنوع است . آيا ثبت چنين رجوعى به‌وسيلهء دفترخانه‌ها مصداق ثبت سند مخالف با اخلاق حسنه است تا براساس مادهء 52 ممنوع باشد يا خير ؟ « 1 » 4 . شبهه حكميه وجوبيه به‌علت فقدان نص : مثلا نمىدانم آيا صدقه دادن در اول هر ماه واجب است يا خير ؟ چون دليل و نصى بر وجوب يا عدم وجوب وجود ندارد ، لذا ترديد عارض گشته است . مثال ديگر عقد بيمه است كه آيا عقد بيمه حلال است يا حرام ؟ علّت ترديد نيز فقدان دليل است . 5 . شبهه حكميه وجوبيه به‌علت اجمال نص : هرگاه در دليل آمده باشد : « اغتسل للجمعة » روز جمعه غسل كن . در آن صورت نمىدانم آيا غسل جمعه واجب است يا مستحب ؟ چون شك داريم آيا هيئت امر دلالت بر وجوب مىكند يا استحباب ؟ 6 . شبههء موضوعيه وجوبيه : مثلا مىدانم احترام گذاردن به دانشمندان واجب است . امّا نمىدانم حسن دانشمند هست يا خير ؟ [ انواع شبهه ] شبههء حكميه : در جايى كه حكم يك موضوع نامشخص باشد به آن شبهه حكميه گويند . مثلا آيا حكم سيگار كشيدن حرمت است يا خير ؟ آيا عقد بيمه حلال است يا حرام ؟ برخى براى شبهه حكميه مثال زده‌اند به مادهء 79 آيين دادرسى مدنى كه مىگويد « دعاوى متعدّده را كه منشأ و مبناى آن مختلف است نمىتوان به موجب يك دادخواست اقامه نمود . . . » زيرا ضمانت اجراى اين ماده را قانون بيان نكرده است و در بادى امر معلوم نيست كه متخلّف از اين ماده چه حكمى دارد ؟ « 2 » شبههء موضوعيه : هرگاه حكم كلى يك موضوع مشخص باشد ، ولى ترديد در موضوع خاصى پيدا شده به آن شبهه موضوعيه گويند . مثلا مىدانم شرب مشروبات الكلى حرام است ، اما نمىدانم ليوانى كه پر از مايع است از مشروبات الكلى است يا خير ؟ شبههء تحريميه : هرگاه به حرمت چيزى ترديد داشته باشيم ، و پس از تفحص و جست‌وجو از دليل ، به جهت فقدان و

--> ( 1 ) . ترمينولوژى حقوق ، « شبههء وجوبيه موضوعيه » . ( 2 ) . ترمينولوژى حقوق « شبههء حكمى » .