مسلمانى بر مالى برخورد نموديم ، به حكم قانون يد بايد حكم كنيم به ملكيت او و آثار ملكيت را برآن مترتب سازيم . - و يا قانون سوق المسلمين كه امارهء بر تذكيه است . - و يا بيّنه و شهادت عدلين كه اماره ظنيّه براى حكم حاكم در فلان واقعه است . - و يا غلبه و شياع ، كه امارهء ظنيّه در برخى از موضوعات از قبيل رؤيت هلال است . 2 - قواعد فقهيّه‌اى كه در موضوعات خارجيه جارى مىشوند و از اصول عمليّه تعبديّه مىباشند لكن نه به مناط افادهء ظنّ حجّت باشند مثل : - اصالة الطهارة در مورد شكّ در طهارت يا نجاست فلان شىء و يا مايع خارجى . - و يا قاعدهء فراغ در شكّ بعد از فراغت و پايان عمل . - و يا قاعدهء تجاوز در شكّ بعد از تجاوز از محل . - و يا اصل اصالة الصحة در حمل فعل مسلمان بر صحت . الحاصل : استصحاب در موضوعات اگر از باب ظنّ حجّت باشد در قواعد فقهيّه داخل مىشود و چنانچه از اصول عمليّه باشد ، در قواعد فقهيّه‌اى داخل مىشود كه در موضوعات خارجيه جارى مىشوند . * * *