الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
48
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
2 - موضوع علم منطق ، معرّف و حجّت است و لذا در منطق از عوارض و احوالات معرّف و حجّت بحث مىشود . 3 - موضوع علم نحو ، كلمه و كلام است و لذا در نحو از اعراب و بناى آن بحث مىشود و هكذا در علم فقه و . . . * منظور از مسائل يك علم چيست ؟ تمام مطالبى است كه از اوّل تا آخر يك علم مورد بحث و گفتگو و نفى و اثبات واقع مىشود و هركسى بر اثبات مدعاى خود استدلال مىكند ، و هدف اصلى از آموختن آن علم ، آشنائى با اين مطالب است . فى المثل : 1 - در همين علم اصول بحث مىشود از اينكه آيا اوامر ظهور در وجوب دارند يا نه ؟ آيا ظواهر حجيّت دارند يا نه ؟ آيا مشتقات در ما تلبّس ظهور دارند يا در اعمّ از ما تلبّس و ما انقضى عند التلبس ؟ و لذا از همين مباحث تعبير مىشود به مسائل علم اصول . 2 - در علم فقه بحث مىشود كه آيا نماز جمعه واجب است يا نه ؟ آيا غنا حرام است يا نه و هكذا هزاران سؤالى كه مردم بدان مكلّف هستند . * مسائل يك علم از بديهياتاند و يا از نظريّات ؟ برخى از مسائل يك علم از بديهيّات است و كثيرى از مسائل آن از نظرياتاند كه در هر علمى بر مسائل نظريهاش استدلال مىشود . * منظور از مبادى در يك علم چيست ؟ مجموعه امورى است كه مسائل و مطالب يك علم برآن امور مبتنى است و لذا تا اين مبادى شناخته نشود مسائل مبتنى بر اين مبادى هم شناخته نخواهند شد . * مبادى هر علمى بطور كلّى بر چند قسماند ؟ بر دو قسماند : 1 - مبادى تصوريّه 2 - مبادى تصديقيّه * مراد از مبادى تصوريّه چيست ؟ تمام تصورات و تعريفاتى است كه در يك علم صورت مىپذيرد ، مثل : 1 - تعريفى كه از موضوع هر علمى مىشود . 2 - تعريفى كه از اجزاء موضوع علمى مىشود ، البته در صورتى كه موضوع مركب باشد . 3 - تعريفى كه از جزئيات آن موضوع مىشود ، البته در صورتى كه موضوع كلّى باشد . 4 - تصوّر و يا تعريفى كه از هريك از اصطلاحات مورد استفاده در آن علم مىشود .