الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
25
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
دوّمين مؤيد شيخ بر حكم مزبور و به تحقيق ابن ادريس رحمه اللّه در سرائر ( در اين مسئله ) مبالغه فرموده است ، تا آنجا كه معتبر بودن شرطى ( كه براى مكلّف ) مجهول تفصيلى است را ساقط كرده است و تكرارى كه احرازكنندهء آن شرط مجهول باشد را جايز ندانسته است . و لذا نماز را براى كسى كه در لباس مشتبه به طهارت و نجاست دارد به صورت عريان ( بدون جامه ) واجب دانسته است و تكرار نماز در آن دو لباس را جايز ندانسته است با اينكه ( در اين رابطه ) روايتى هم وارد شده كه در دو جامه نماز بخواند ، و لكن ( اين روايت ) خبر واحد است ( و او خبر واحد را حجت نمىداند ) ، و مستند ايشان ( بر فتواى فوق ) در اين مسئله ( كه ما بايد از خير شرط در صورت مجهول بودنش بگذريم ) وجوب مقارنت عمل واجب با قصد وجه تفصيلى است ( يعنى شرعا واجب است كه عمل واجب همراه با قصد وجه تفصيلى انجام پذيرد و قصد وجه اجمالى كافى نيست و لذا بايد يكبار انجام دهد تا حين الفعل چنين قصدى برايش محرز شود ) . و همانطور كه ورود در عبادت با قصد اينكه آنقدر تكرار كند تا واقع را احراز كند جايز نيست ، همچنين ورود در عبادت با اين بناگذارى كه فعلا عمل را با فلان خصوصيت انجام مىدهم و پس از فراغت از عمل به فحص مىپردازم ، آنگاه اگر عمل مطابق با واقع درآمد فهو المطلوب و گرنه اعاده خواهم كرد ، صحيح نمىباشد ( چرا كه به قصد وجه تفصيلى لطمه مىزند و حال آنكه قصد وجه تفصيلى لازم المراعاة است ) . حكم كسى كه جازما بالنيّة وارد نماز مىشود و در اثناى آن دچار ترديد مىگردد : اگر ( مكلّف خود را عارف به مسئله حساب كرده ) و جازما بالنيّة وارد عمل شود ، سپس ( در اثناء عمل ) حادثهاى براى او رخ دهد كه موجب شك و ترديد او در صحت ( عمل ) و وجوب اتمام آن و در باطل بودن ( عمل ) و وجوب استيناف ( يعنى از سر گرفتن عمل ) مىشود : 1 - در جواز اتمام عمل ( با همين ترديد ) بنا بر فحص و تحقيق پس از فراغت از عمل و اعادهء آن در صورت مخالفتش با واقع . 2 - و عدم جواز اتمام عمل ( و قطع نمودن و از سر گرفتن عمل ) ، دو وجه ( و يا دو قول ) دارد : الف ) يكى اينكه علم به صحت عمل در هنگام انجام آن چنان كه ذكر شده شرط است ، و لذا از اوّل امر انجام چنين عملى ( كه همراه با ترديد است ) جايز نيست . به عبارت ديگر : جزم به نيت در ادامهء عمل معتبر است ، چنان كه در ابتداى ورود به عمل معتبر است . ب ) يكى اينكه اقدام در عمل درحالىكه ( مكلّف ) متردّد است بنا بر روشن كردن حال و