الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

63

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

بدانى كه اين ظرف خمر است تا حرام باشد . پس علم اجمالى كالعدم است و نمىتواند جلوى حليّت را بگيرد . جناب شيخ نظر شما پيرامون اين‌گونه احاديث با قيد ( بعينه ) چيست ؟ اين احاديث دو جورند : يك دسته از آنها داراى قيد ( بعينه ) هستند و سؤال ما اين است كه اين قيد بعينه ( به‌عنوان جار و مجرور ) متعلّق تعلم است و يا متعلّق انه حرام به نظر ما ، قيد تعلم نيست تا معناى تفصيل بدهد ، بلكه قيد انّه حرام است . حال كه متعلّق بعينه انه حرام است ، قيد توضيحى و تأكيدى است و يا قيد احترازى ؟ قيد توضيحى و تأكيدى است مثل رأيت زيدا نفسه نفسه يعنى حتى تعلم انه حرام ، انه حرام ، همچون رأيت زيدا زيدا به عبارت ديگر انه حرام را در بار دوم تبديل كرده است بعينه . چرا قيد بعينه نمىتواند در اينجا بعنوان قيد احترازى به كار رود ؟ زيرا ضمير ( ه ) در انه به شىء راجع است تا شما بدانى كه آن شىء عينا حرام است نه لا بعينه . به عبارت ديگر وقتى شيئى حرام شد بعنيه حرام مىشود و لا بعينه معنا ندارد تا شما بعينه را قيد احترازى بگيريد براى احتراز از حرام لا بعينه . حاصل اينكه بعينه ، قيد انه حرام است آن‌هم قيد توضيحى . ثمرهء بحث چيست ؟ اين است كه : 1 - حديث مزبور مىگويد : تا علم به حرمت پيدا نكرده‌اى حلال است . 2 - ما مىگوئيم : اجمالا علم داريم كه يكى از دو ظرف حرام است و بايد اجتناب كرد پس حديث مزبور شامل موارد علم اجمالى نمىشود و به درد شبهات بدويّه مىخورد . به عبارت ديگر : اين اخبارى هم كه قيد بعينه دارند مانع از حرمت مخالفت قطعيّه با علم اجمالى نيستند . جناب شيخ در حديث ( كل شىء فيه حلال و حرام فهو لك حلال حتى تعرف الحرام منه بعينه نيز ، حليّت مغيّا شده است به تعرف الحرام يعنى مادامىكه علم به حرمت شىء بعينه ندارى ، حلال است پس به دليل اينكه علم به حرمت هر دو اناء ندارى حلال است ، چه پاسخ مىدهيد ؟ بله ظاهر حديث مذكور اين است كه ، مادامىكه حرمت را عينا ندانى حرمتى در كار نبوده و امر مردّد حلال است .