سرّ مطلب چيست ؟ اين است كه حتى تعرف الحرام منه بعينه ، جمعا يك جمله است و نه دو جمله و اين قيد به مجموع جملهء حتّى تعرّف مىخورد . حاصل اينكه تا زمانى كه علم تفصيلى به حرمت شىء حاصل نشود حكم به حليّت آن مىشود . به نظر شما با توجّه به مطالب و قرائن موجود در روايات دستهء دوّم آيا قيد مزبور در روايات دستهء اول نيز به ( تعلم ) برنمىگردد ؟ چرا ، به ( تعلم ) برمىگردد و مراد از آن همان دست‌يابى به علم تفصيلى است ، لكن بايد با همان بيانى كه ايشان از دستهء دوّم پاسخ گفته‌اند ، از دستهء اول نيز پاسخ داد . پس مراد از ( الّا انّ ابقاء الصحيحة على هذا الظهور . . . الخ ) چيست ؟ نظر شيخ است مبنى بر اينكه اخذ به ظاهر اين حديث و ابقاء آن به ظاهرش سبب تنافى مىشود ، چرا كه اگر صدر اين حديث شامل موارد علم اجمالى هم بشود و تالى فاسد دارد . تنافى و تالى فاسد اوّل چنين اخذ و ابقائى به نظر شيخ چيست ؟ اين است كه شمول اين حديث با اين قول شارع كه فرمود : اجتنب عن الخمر ، تنافى دارد چرا ؟ زيرا : از طرفى شما مىدانى كه در اينجا خمرى وجود دارد و شارع به شما مىگويد : بايد از خمر واقعى اجتناب كنى ، چنان كه عقل هم مىگويد : معصيت مولا حرام است . از طرفى معناى چنين شمولى اين است كه شارع مىفرمايد : ارتكاب هر دو جايز است در نتيجه شما هم : 1 - يقين دارى كه اجتناب از خمر حرام است . 2 - در اينجا خمر موجود است . پس : اجتناب از اين خمر واجب است و ارتكاب به آن عقاب دارد . هم : 1 - يقين دارى كه اجتناب از هر دو طرف شبهه واجب نيست . 2 - در اينجا خمر مشتبه وجود دارد . پس : اجتناب از اين خمر واجب نيست و ارتكاب به آن عقاب ندارد . در نتيجه تنافى و تناقض حاصل آيد . تنافى و تالى فاسد دوّم اخذ و ابقاء به ظاهر اين حديث چيست ؟ اين است كه اگر اين حديث شامل موارد علما جمالى هم بشود ، مستلزم اين است كه حرمت واقعى از آن موارد علم تفصيلى باشد .