الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
30
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
استحقاق مدح او در دنيا ، اگرچه ملازمهاى با ثواب اخروى نداشته باشد و يا علاوه بر حسن فاعلى داراى حسن فعلى هم هست تا در نتيجه احتياط بما انّه احتياط با قطعنظر از اصابت به واقع علاوه بر مدح دنيا ، ثواب در عقباى را نيز داشته باشد . * اگر احتياط بما انّه احتياط داراى حسن فعلى و فاعلى باشد چه نتيجهاى برآن مترتب است ؟ اين نتيجه را دارد كه اگر مكلف از امر مشتبه اجتناب نمود و لو در واقع هم حرام نباشد بر ترك او ثواب مترتب است . * رأى جناب شيخ در اين تنبيه در مسئله مزبور چيست ؟ احتياط بما انّه احتياط را داراى حسن فعلى و فاعلى دانسته و آن را مستحسن مىداند كه در مطالب بعدى هم خواهد آمد . * چرا در مطالب فوق فرموديد حسن فاعلى ملازمهاى با ثواب اخروى ندارد ؟ چون ثواب در گرو فعل حسن است و نه فاعل حسن . * پس مراد از ( بل و كما انّ امر الشارع بالاطاعة فى قوله تعالى . . . ) چيست ؟ پاسخ به يك سؤال مقدر است مبنى بر اينكه آيا اوامر احتياط دلالت بر استحباب مولوى دارند تا تعبدا موافقت با آن ثواب داشته باشد و يا اينكه امر ارشادى استحبابى هستند تا در نتيجه مراد نجات از حرام واقعى باشد و بر خود احتياط ، ثوابى مترتب نباشد ؟ * چه پاسخى به اين سؤال داده شده است ؟ 1 - برخى از قدما و متأخرين اوامر احتياط را مولوى استحبابى مىدانند . * دليلشان بر مدّعاى مزبور چيست ؟ چنان كه در متن آمده اين است كه اصلى اولى در اوامر صادره از شارع مقدس اين است كه مولوى و تأسيسى باشند ، نه ارشادى و تأكيدى . و اصل اين است كه اين اوامر حمل بر وجوب شوند چرا كه ظهور در وجوب دارند . * پس چرا آن را در اينجا مولوى استحبابى دانستهاند ؟ مىگويند در خصوص شبهات بدويه بعد الفحص و اليأس نتوانستيم اين اوامر را حمل بر وجوب كنيم و لذا آن را بر معناى مجازى حمل كرديم كه اقرب المجازات هم ، همان استحباب مولوى است . * حمل مزبور بر چه مبنائى صورت گرفته ؟ بر اين مبنا كه : ( اذا تعذّرت الحقيقة فاقرب المجازات اولى بالارادة من الكلام ) .