الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
68
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
اخبارىها استدلال نمايند ، چرا كه آيات مزبور از حيث دلالت بر ما نحن فيه ( ثبوت برائت در شبهات حكمى ) مبتلا به دو دسته اشكال بودند : 1 - اشكالات خصوصى كه در دلالت تكتك آيات وارد است و تا به اينجا بررسى شد . 2 - اشكالى عمومى كه به نحو مشترك بر همهء اين آيات وارد است و آنها را از قابليت براى استدلال مىاندازد و آن عبارتست از اينكه : مضمون و مدلول آيات مزبور خداى تعالى بر مخالفت نهى مجهول عقاب نمىنمايد به عبارت ديگر مفاد اين آيات اين است كه : تكليفى كه مجهول است تا مادامىكه بيانى نرسيده و مكلّف آن را نمىداند عقاب ندارد ، و لو در واقع دليلى مشتمل بر نهى وجود داشته باشد . و حال آنكه در ميان ادلّه اخباريها ادلّهاى است به اين مضمون كه واجب است از متحمل التحريم و مجهول الحرمة اجتناب شود . ( * ) شيخ چه نتيجهاى از اين اشكال مىگيرد ؟ مىگويد : معناى اين ادلّه بر مضمون آن آيات وارداند چنان كه دليل بر اصل وارد است . يعنى : همانطور كه پس از ورود دليل موضوع اصل منتفى مىگردد ، هكذا در اين مورد به عبارت ديگر : 1 - آيات مزبور ، عقاب بر مخالفت محتمل التحريم را نفى مىكنند ، و حال آنكه دليل علمى و حجّت معتبرهاى بر وظيفه مكلّف نسبت به اين مطلب اقامه نگرديده . 2 - با قيام دليل معتبر ( همچون برخى ادله اخباريها ) بر وجود اجتناب از مشكوك الحرمة موضوع آيات منتفى مىشود . پس : ديگر جايى براى تمسّك و استدلال به اين آيات شريفه نمىباشد . ( * ) غرض شيخ از ( لا يقول به الّا عن دليل علمى . . . . ) چيست ؟ اين است كه : اخبار دالّه بر احتياط را نسبت به آيات مزبور وارد قرار دهد ، و لذا مىگويد : اخبارىها وجوب اجتناب را بدون دليل و بدون استناد به حجّتى ، قبول ندارند . ( * ) ششمين آيهاى كه مستدلين در اثبات برائت در شبهات حكميّه به آن تمسّك نمودهاند ، كدام آيه است ؟ آيهء 145 سورهء انعام است كه مىفرمايد : قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ .