تشريح المسائل ( * ) آيهء شريفه‌اى كه مجتهدين در اينجا براى اثبات برائت در ما نحن فيه بدان تمسّك نموده‌اند ، كدام آيه است ؟ اين فرمودهء خداى تعالى از سورهء اسراء آيه 15 است كه : مَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ، وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا . ( * ) محل شاهد كدام فراز از آيهء شريفه است ؟ فراز آخر آيه . ( * ) كيفيت استدلال حضرات به فراز مزبور چگونه است ؟ 1 - منطوق آيه اين است كه : عذاب تنها در صورتى است كه رسولانى به آن قوم فرستاده شوند و آن قوم امتثال فرمان نكنند . 2 - مفهوم آيه اين است كه : اگر رسولى مبعوث نشود و تكاليف ابلاغ نگردد ، در صورت ارتكاب ، عذابى در كار نيست . چون نسبت به استعمال دخانيات بعث رسول نشده ، ارتكاب به آن عذابى در پى نخواهد داشت و هذا معنى اصل البراءة . ( * ) سبب اينكه از ( اعلام احكام ) به بعث رسول تعبير شده چيست ؟ اين است كه چون انبياء وسيله اعلام احكام‌اند پس ذكر ( سبب ) و اراده ، مسبّب شده است . ( * ) با توجه به نكتهء مزبور معناى آيهء شريفه چه مىشود ؟ و قبل از بيان و اعلام احكام ، احدى را عذاب و مؤاخذه نكرده و نمىكنيم . ( * ) چه استفاده‌اى از معناى مزبور مىشود ؟ مىتوان در تثبيت ادّعاى اصوليين و استدلال فوق گفت : شبههء حكميّه‌اى كه منشا آن عدم نصّ و فقدان بيان و اعلام شارع باشد مجراى برائت است . ( * ) مراد از عبارت ( بناء على ان بعث الرسول . . . الخ ) چيست ؟ با اين بناء اشاره دارد به اينكه رسول اعم است از رسول ظاهرى و رسول باطنى ، در نتيجه آيهء شريفه هم در تكاليف شرعيه و هم در احكام عقليّه هر دو جارى مىشود پس هيچ‌يك از مكلّفين قبل از بيان عقاب نمىشود . ( * ) مفهوم مطلب فوق چيست ؟ اين است كه پس از وصول بيان از جهت شرع و به لسان رسول ظاهرى و يا از جهت عقل و به لسان