تشريح المسائل ( * ) مراد از عبارت ( فيما دار الامر فيه بين الحرمة و غير الوجوب ) كه در مطلب اوّل چيست ؟ شبهات تحريميّه . ( * ) در اين مطلب روى چه مسائلى بحث مىشود ؟ 1 - شبههء تحريميّه و فقدان نصّ . 2 - شبههء حكميّه تحريميّه و اجمال نص . 3 - شبههء حكميّه تحريميّه و تعارض نصّين . 4 - شبهات تحريميّه ، موضوعيّه . ( * ) در تبيين مسئلهء اوّل يعنى : شبههء تحريميّه‌اى كه منشا آن فقدان نصّ است مثال بزنيد ؟ فى المثل نمىدانيم كه استعمال دخانيات در اسلام حرام است يا نه و سبب اين شك هم نبودن نصّ در اين موضوع است ، حال اينجا سؤال پيش مىآيد كه در چنين مسأله‌اى چه بايد كرد . ( * ) در اين‌گونه از شبهات چه بايد كرد ؟ 1 - به نظر اصوليين بايد اصل برائت جارى نمود و فتوى به اباحه ظاهريه داد . 2 - به نظر اخباريين ، در اين‌گونه از شبهات بايد اصل احتياط را جارى ساخت و اجتناب نمود . در اين مقام چهار قول را به اخبارىها نسبت داده‌اند : حرمت ظاهريه - حرمت واقعى - توقف - احتياط . ( * ) راه توجيه اقوال متفاوتهء فوق چيست ؟ اين است كه بگوييم : شايد در اين اقوال تفاوت معنوى وجود نداشته باشد و صرفا تعبيرات مختلف باشد يعنى : مراد همهء آنها واحد است كه همان وجوب اجتناب باشد . ( * ) پس چرا از تعبيرات مختلفه استفاده نموده‌اند ؟ زيرا هريك به روايتى تمسّك كرده و تعبيرش به لسان همان روايت بوده است فىالمثل : آنكه قائل به حرمت ظاهر گشته ، اين حديث را معتبر دانسته كه : « الوقوف عند الشبهة خير من الاقتحام فى الهلكة » . و آنكه قائل به حرمت واقعى گشته اين حديث را معتبر دانسته كه : « من ترك الشّبهات نجى من المحرّمات » . و آنكه تعبير به توقّف كرده اخبار توقف را معتبر دانسته كه مىگويد : « قف عند الشّبهة » . و آنكه تعبير به احتياط نموده ، اخبار احتياط را معتبر دانسته كه مىگويد : « اخوك دينك فاحتط لدينك » . در نتيجه : هريك تعبيرش مطابق لسان روايت مىباشد . ( * ) آيا هيچ‌گونه تفاوت ماهوى در اين تعبيرات و يا برخى از آنها وجود ندارد ؟ ممكن است وجود داشته باشد كه در تنبيه چهارم از تنبيهات مسئلهء اول بيان خواهد شد .