الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

51

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

كند ، لازم مىآيد كه هر دو عمل متناقض حق باشد ، و اين همان اشكالى است كه بر ما وارد است . ( مؤيدى بر پاسخ فوق ) مؤيد كلام فوق اين است كه : از امام صادق پيرامون اختلاف اصحابش در مسئلهء اوقات نمازهاى يوميّه و نوافل آنها سؤال شد . امام فرمودند : من ميان ايشان اختلاف انداخته‌ام و سپس فرمودند : ( كلام شيخ طوسى و طرح اشكالى ديگر ) سپس بعد از مقالات مذكور مىگويد : اگر گفته شود : شما با اين اخبار چگونه عمل مىكنيد و حال آنكه ما مىدانيم كه روات اين اخبار همان‌طور كه اين اخبار را نقل نموده‌اند ، اخبار دالّ بر ثبوت جبر و تفويض و غير اين‌ها را همچون غلوّ ، تناسخ و امثال اين‌ها از منكرات را روايت كرده‌اند ، پس چگونه اعتماد به نقل امثال اين روايات جايز است ؟ ( پاسخ به اشكال مزبور ) اين‌گونه نيست كه همهء افراد ثقه ، احاديث جبر و تشبيه را هم نقل كرده باشند ، حال سلّمنا كه اين‌گونه باشد ، و لكن معلوم نيست كه صرف نقل كاشف باشد كه به مضمون خبر پايبند بوده‌اند ، بلكه احتمال دارد روايتش به اين منظور بوده كه بگويد : هيچ‌يك از روايات از نظر من مخفى نمانده است ، حتى روايات جعلى و اكاذيب ، نه اينكه نقل روايت به اين انگيزه بوده كه بخواهد بفهماند كه به مضمون آن معتقد است . و ما به مجرّد نقل اين افراد اعتماد نداريم ، بلكه استناد ما به عمل ثقات بوده كه از ايشان صادر گشته و ميانشان مخالفت و نزاع نبوده است ، اما صرف نقل و روايت فاقد حجيّت بوده و ما هم حجيّت آن را قبول نداريم .