تشريح المسائل * سوّمين دليل منكرين حجيّت خبر واحد چيست ؟ اجماع است . * نظر سيد مرتضى در رابطه با خبر واحد چيست ؟ بر عدم حجيت آن ادعاى اجماع نموده ، بلكه بر اين عدم حجيت ادعاى بداهت نموده مىگويد : همان‌طور كه عمل به قياس از ضروريات مذهب شيعه است ، همين‌طور هم بطلان عمل به خبر واحد از ضروريات مذهب شيعه است . لذا مىگويد : براى بازشناسى عالم شيعى از سنى بايد ديد كه آيا به قياس و يا خبر واحد عمل مىكند يا نه ؟ * نظر شيخ طوسى پيرامون ادّعاى اجماع بر منع از عمل به خبر واحد چيست ؟ ادعاى اجماع را پذيرفته است لكن توجيه مىكند كه : فقهاى شيعه بالاجماع به خبرهاى واحدى كه راويان آنها غير امامى بوده عمل نمىكردند لكن به روايات اماميه عمل مىنموده‌اند . پس از آن مىفرمايد : لازم نيست كه راوى حتى امامى هم باشد ، بلكه همين‌قدر كه مورد وثوق باشد به روايت او عمل مىشود اگرچه شيعه نباشد . * پس اينكه گفته شد فقهاى شيعه بالاجماع به خبر واحد عمل نمىكردند منظور چيست ؟ مىگويد : منظور خبر واحد ضعيف و غير موثق است و نه مطلق خبر واحد مجرد از قرينه . * نظر مرحوم طبرسى در ما نحن فيه چيست ؟ ايشان نيز در مجمع البيان فرموده است : ما اماميه به خبر واحد عمل نمىكنيم و اين مسئله نزد ما اجماعى است مگر در موضوعات خارجيه‌اى از قبيل بيّنه يا شهادت عدلين يا تعيين قيمت اشياء تلف شده توسط خبرگان در معامله و يا از قبيل تعيين ارش جراحات وارده بر حيوانات . و اما در احكام ، ما به خبر واحد عمل نمىكنيم . * اجماع مذكور محصّل است يا منقول ؟ براى سيد و طبرسى محصّل است ، لكن براى ما منقول است . * پاسخ شيخ به دليل اول منكرين حجيت خبر واحد ( يعنى تمسك به آيات ناهيه از عمل به خبر واحد ) چيست ؟ به طور كلى دو جواب به شرح ذيل از آيات مذكور مىدهند . اول اينكه : آيات مزبور مربوط به اعتقادات است و لذا در همان باب هم ما را از پيروى ظنّ و گمان