تشريح المسائل * منكرين حجيت خبر واحد چه دليلى بر مدعاى خود دارند ؟ به سه دسته از ادله تمسك كرده‌اند . الف : كتاب ب : سنت ج : اجماع . * مراد از عبارت ( فالآيات النّاهية . . . ) چيست ؟ اين است كه : منكرين حجيت خبر واحد از باب ظنّ خاصّ به سه دسته از آيات قرآن استدلال نموده‌اند . 1 - آياتى كه ما را از عمل نمودن و متابعت به غير علم نهى فرموده‌اند . مثل آيهء شريفه لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ . . . يعنى از غير علم پيروى نكن ، چه اين غير علم ظنّ باشد و يا شك باشد و يا وهم . پس مبناى عمل تنها علم است . نكته : خبر واحدى هم كه مجرّد از قرائن باشد داخل در غير علم است و به حكم آيهء مذكور نبايد از چنين خبرى متابعت نمود . 2 - آياتى كه مستقيما ما را در متابعت از ( ظنّ ) مذمت مىكند و مىفرمايد : إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ . * يعنى : پيروى نمىكنند مگر از ظنّ ، و نيستند اين پيروىكنندگان از ظنّ مگر زيان‌ديدگان . و يا مىفرمايد : إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً . * يعنى ظنّ و گمان شما را از واقعيت و حقيقت مستغنى نمىسازد و يا به عبارت ديگر با نردبان گمان نمىتوان به واقع رسيد . * مراد از عبارت ( و التعليل المذكور فى آية النبأ . . . ) چيست ؟ استدلال ( امين الاسلام طبرسى ) به تعليلى است كه در ذيل آيهء شريفهء مذكور آمده و دلالت بر عدم حجيت خبر واحد مجرّد از قرائن مفيد علم دارد . با اين بيان كه : 1 - صدر آيه راجع به خبر فاسق است و دلالت دارد بر اينكه خبر فاسق حجّت نيست . 2 - در ذيل آيه علّت عمل نكردن به خبر فاسق ، احتمال پشيمانى است چه آنكه خبر فاسق معلوم الصدق نيست ، چرا كه در يك قاعدهء كلى مىفرمايد : أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ . يعنى : علت وجوب تبيين اين است كه : تا مبادا بدون علم اقدامى نموده و پشيمان شويد در نتيجه : 1 - خبر واحد مجرد از قرائنى كه مفيد علم به مدلولش است ، غير علم است .