الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
147
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
آنگاه در مفهوم آيه ، باقى مىماند خبر كسانى كه يقين به عدم فسق آنها داريم يعنى قطع داريم كه نه مرتكب كبيره مىشوند و نه مرتكب صغيره كه عبارتند از : معصومين عليهم السّلام و تالىتلوهاى آنها مثل : زراره ، جابر ، سيد رضى و . . . كه خبر اينها ، علمى و يقينآور است و در خبرهاى علمى نيازى به مفهوم آيه نمىباشد ، بلكه علم ، علم است و حجّت عقلى ، لذا بايد از خبر مفهوم آيه گذشت . * حاصل و خلاصهء اين اشكال به زبان سادهتر چيست ؟ اين است كه : مراد از فاسق ، فاسق واقعى است يعنى : نه مرتكب صغيره شود و نه كبيره پس هر مخبرى كه يقينا ( از نظر ما ) فاسق باشد ، اگرچه علم به فسقش نداشته باشيم ولى احتمال ارتكابش به خطا و اشتباه صغيرهاى را بدهيم ، تبيّن در خبرش لازم است مفهوم معناى فوق اين است كه : كسى كه در واقع از گناه مبرّاست و در واقع عادل است ، چون خبرش علمآور است نيازى به تفحّص ندارد و مثل اخبارى است كه از معصوم يا تالى تلو معصوم صادر مىشود . بنابراين آيهء نبأ حجيّت خبر را منحصر در عادل واقعى مىكند نه كسى را كه ما به فسق او علم نداريم . در نتيجه در حجيّت اخبار عدول متعارف نمىتوان به آيهء نبأ تمسّك كرد . * حاصل پاسخ شيخ به اشكال هشتم چيست ؟ اين است كه : اوّلا : تفسير ( فاسق ) به كسى كه مطلق معصيت از او سر زده باشد ( و لو معصيت صغيره ) خلاف ظاهر است و عرف مسلمانان آن را نمىپذيرد ، پس مراد از آن يكى از دو معناى ذيل است : 1 - اينكه به معناى كافر باشد ، چرا كه در مواضع متعدّدى از قرآن ، خداى تعالى آن را در مقابل مؤمن قرار داده است و مقابلهء مزبور مفيد اين معناست كه فاسق مقابل مؤمن ، به معناى كافر است . در اين صورت معناى منطوق آيه عبارتست از اينكه اگر كافرى براى شما خبرى آورد از خبرش تفحص كنيد قهرا معناى مفهوم آيه عبارتست از اينكه : اگر مؤمنى براى شما خبرى آورد ، تبيّن در خبرش لازم نيست حال با توجه به معناى فوق : تمام اخبار صادر از عدول مسلمين حجت است يعنى حجيّت خبر منحصر در اخبار صادره از معصوم نمىشود . 2 - اينكه به معناى مرتكب گناه كبيرهاى باشد كه در زمان نزول آيهء شريفه ، كبيره بودنش ثابت باشد ، مثل : زنا و شرب خمر و . . .