2 - و در موضوعات ، به مفهوم آيه با قيد تعدّد ( دو يا چهار نفر بودن مخبر ) عمل مىشود پس : اخراج موردى كه قبيح باشد در ميان نيست الّا يك تقييد كه آن‌هم قبيح نيست . * مراد از پاسخ شيخ به اشكال پنجم چيست ؟ اين است كه : آيهء نبأ به قول مطلق فرموده : إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ . . . و قيدى به نام ارتداد و . . . در آن نمىباشد ، لكن مورد آن ( آيهء شريفه ) داستان ارتداد است . حال مطلب از دو حال خارج نيست : 1 - يا اين است كه : هريك از منطوق و مفهوم آيه ، عام و كلّى در نظر گرفته شود و اختصاصى به خبر ارتداد نداشته باشد ، همان‌طور كه از ظاهر آيه برمىآيد كه در اين صورت : منطوق آيه اين است كه : اگر فاسق خبرى آورد به آن توجه نكنيد مطلقا ( چه در احكام و چه در موضوعات ، چه مخبر واحد باشد و چه متعدد ) . و مفهوم آيه اين است كه : اگر عادلى خبرى آورد به آن عمل كنيد مطلقا ( چه در احكام و چه در موضوعات و چه مخبر واحد باشد و يا متعدد ) . اما در خصوص موضوعات خارجيه به مفهوم آيه قيدى مىزنيم و آن قيد اين است كه : به خبر عادل با قيد تعدد و انضمام عدل ديگر عمل مىكنيم نه بدون آن و اين تقييد به خاطر دليل خارجى اجماع است و ربطى به مفهوم آيه ندارد . البته اگر دليل خارجى هم وجود داشت ، در همين مورد آيه نيز به خبر عادل واحد اكتفاء مىكنيم و همين تقييد است كه قبحى نداشته ، بلكه سيرهء عقلاء برآن است . و اما اخراج مورد نيز در كار نيست ، زيرا كه مورد آيه ( خبر وليد به ارتداد بنى المصطلق ) به مفهوم آيه مربوط نيست ، بلكه ( آن خبر ) به منطوق آيه مرتبط است و عمل نيز به منطوق مطلق است و قيدى ندارد . 2 - و يا اين است كه : هريك از منطوق و مفهوم ، خاص و جزئى لحاظ شده و منحصر شود به همين شأن نزول آيه ( يعنى : خبر وليد به ارتداد ) در اين صورت : منطوق آيه اين است كه : ان جاءكم فاسق بنبإ ( الارتداد ) فتبيّنوا ، كه با نبأهاى ديگر كارى ندارد و به منطوق عمل مىشود و مفهوم آيه اين است كه : ان جاءكم عادل بنبإ ( الارتداد ) ، تبين واجب نيست و باز هم به منطوق آيه عمل مىشود ، مطلقا ( چه خبر مخبر واحد باشد و چه متعدّد ) . لكن در جانب مفهوم مطلق نداريم ، بلكه با قيد انضمام و تعدّد عمل مىشود و برخى از افراد مفهوم كه خبر عادل واحد بدون ضميمه باشد با دليل خارجى ، خارج مىگردد و اين تقييد غير از خروج مورد قبح است در نتيجه مشكل خروج المورد پيش نمىآيد .