اينجا : 1 - موضوع ( كه شهادت عدلين باشد ) بالوجدان وجود دارد . 2 - ادلّهء حجيت شهادت نيز ، حكم را ( كه وجوب قبولى است ) مىآورد . 3 - اثر واقعى هم كه حقوق مالى باشد على الظاهر بر اين شهادت مترتب است . اما : گاهى دو نفر عادل مىگويند : ما شهادت مىدهيم به اينكه ديروز دو نفر عادل شهادت دادند بر اينكه اين ماشين مال زيد است در اينجا : شهادت دو شاهد امروزى از نظر موضوع كامل است . يعنى : شهادة العدلين و ادلّهء حجيّت ، شامل شهادت اين دو شاهد مىشود ، لكن از نظر اثر ، مبتلا به اشكال است . * مراد از اينكه شهادت شاهدين فوق الذكر از نظر اثر مبتلا به اشكال است ، چيست ؟ اين است كه اثرش وجوب قبولى شهادت آنها است و اين اثر توسط خود اين ادلّه ثابت مىشود و آنچه متبادر به ذهن است غير از اثر مذكور است . پس : اين اثر ( مذكور ) كان لم يكن تلقّى مىگردد و شهادت فرع ، اثر مستقيم ندارد اما شهادت اصل ( يا دو شاهد ديروزى ) از لحاظ حكم و اثر كامل است يعنى : مالكيت زيد را ثابت مىكند ، لكن از نظر موضوع مبتلا به اشكال است . چرا كه اين ( موضوع ) به توسط خود دليل وجوب قبول شهادت ثابت مىگردد و اين محال است در نتيجه : هم شهادت اصل و هم شهادت فرع ، هر دو باطل است .