الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

12

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

* مبادى يك علم بر چند قسم است ؟ بر دو قسم : 1 - تصوريّه 2 - تصديقيّه * مراد از مبادى تصوريّه چيست ؟ مجموعه تعريف‌هاى يك علم است كه خود بر سه قسم است : 1 - تعريف موضوع علم 2 - تعريف اجزاء موضوع 3 - تعريف مصاديق و افراد موضوع * منظور از موضوع يك علم چيست ؟ محور و نقطهء محورى مباحث يك علم كه تمام مسائل آن علم مستقيم و غير مستقيم به آن برمىگردد و در پيرامون آن سخن مىگويد ، مثل : جويبارهاى جاريه‌اى كه همگى منتهى به يك سرچشمه شده و از آنجا نشأت مىگيرند . فى المثل : در علم نحو ، كلمه و تعريف آن موضوع اين علم و تعريف صفت ، موصوف ، فاعل ، نايب فاعل ، مبتدا ، خبر ، تعريف اجزاء موضوع اين علم است . نكته : مىتوان تعاريف مذكور را از تعاريف افراد و مصاديق موضوع هم به حساب آورد ، چرا كه هركدام از فاعل و مبتدا و مفعول . . . از افراد كلمه هم محسوب مىشوند . * مراد از مبادى تصديقيّه چيست ؟ مجموعهء تصديقاتى است كه استدلالات يك علم بر آنها متوقّف است . * مراد از مسائل يك علم چيست ؟ محمولاتى هستند كه بر موضوع العلم و يا به موضوع يك بخش از مسائل آن علم عارض مىشوند از قبيل ، مرفوعيّت فاعل و يا منصوبيّت مفعول و . . . * با توجّه به مقدّمه‌اى كه گذشت بطور كلى چه مسائلى در علم اصول مطرح است ؟ مسائل متيقّنه 2 - مسائل مشتبهه . * مراد از مسائل متيقنه چيست ؟ آن دسته از مسائلى است كه در اصولى بودن آنها جاى شك و شبهه وجود ندارد مثل : بحث تعادل و تراجيح و يا عموم و خصوص و يا مجمل و مبين و يا مطلق و مقيد و يا بحث از اصول عمليه ، به جز اصل استصحاب و غيره . . . * مراد از مسائل مشتبهه چه مسائلى است ؟ آن دسته از مسائلى است كه در اصولى بودن و يا اصولى نبودن آنها ترديد و شبهه وجود دارد و محل اختلاف مىباشند .