الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

111

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

واحد به ما برسد ، آيا مىتوان به آن اعتماد نمود ؟ حتما در جواب مىفرمايند : خير . چون اگر بگويند : بله با مدعاى خود ( يعنى : عدم حجيّت خبر واحد ) در تناقض است . ثانيا : سلّمنا كه دخول خبر سيد مرتضى در تحت مفهوم آيهء نبأ را بپذيريم ، لكن مىگوييم : اجماع طرفين دعوى ( منكرين حجيّت خبر واحد و مثبتين آن ) بر خروج خبر سيد از تحت مفهوم آيهء نبأ منعقد شده است . ثالثا : به دليل دوران امر بين داخل بودن خبر سيد ( در تحت آيه ) و خارج بودن ما عداى خبر سيد ( ساير اخبار آحاد ) از تحت آن يا بالعكس تمام اخبار داخل در تحت آيه و خبر سيّد خارج از آن باشد ، كه بدون ترديد صورت عكس ( در مقام دوران ) متعيّن و مورد رجحان است و ( اين رجحان ) نه بخاطر قبح تخصيص عام است تا باقى ماندن يك فرد واحد در تحت آن ، بلكه به خاطر اين است كه : مراد از كلام ، بيان عدم حجيّت خبر عادل است و ترديدى نيست كه تعبير از اين مقصود به عبارتى كه دلالت بر عموم حجيّت خبر عادل داشته باشد زشت و ناپسند و فضاحتش به نهايت رسيده است . چنانچه اين مطلب فهميده مىشود از سخن كسى كه بگويد : زيد را در تمام اخبارى كه مىدهد تصديق كن پس زيد براى ما هزار خبر بياورد ، سپس در پايان خبر از دروغ بودن تمام آن اخبار دهد و سپس ( گوينده ) از سخنش كه گفت ( صدّق . . . ) همين خبر ( آخرين ) زيد را اراده كند ( و نه هزار خبر قبلى را ) . كه اهل لسان وى را تقبيح خواهند نمود . و گاهى برخى كه علم و آگاهى ندارند از اشكال مذكور اين‌گونه پاسخ داده‌اند كه : اجماع منقول مظنون الاعتبار و ظاهر قرآن كريم مقطوع الاعتبار است ( و لذا به واسطهء اجماع سيد كه دليل ظنّى است نمىتوان از ظاهر آيهء شريفهء نبأ رفع يد نمود ) .