الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

105

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

لكن مفهوم آيهء شريفه مطلقا بر حجيت خصوص خبر عادل دلالت دارد ، چه در حال انسداد و چه در حال انفتاح . پس : نسبت ميان آيات و مفهوم آيه ، عموم و خصوص مطلق است و خاص هم تقدم دارد ثانيا : سلّمنا كه آيات ناهيه به زمان انفتاح اختصاص داشته باشند و نسبت ميان آيات با مفهوم عموم و خصوص من وجه باشد و در مادهء اجتماع هم تعارضا و در نتيجه تساقطا ، اما همان مادهء افتراق مفهوم ، كه دلالت بر حجيّت خبر عادل ظنّى در زمان انسداد است براى ما كفايت كرده و مطلوب ما را ثابت مىكند . چرا كه از ابتداى بحث حجيّت خبر تذكر داديم كه مدّعاى ما اثبات فى الجملهء حجيّت خبر واحد يعنى : به نحو موجبهء جزئيه است ( و نه بالجمله به نحو موجبه كليه ) در مقابل سلب كلّى كه سيّد و اتباع او دارند . * حاصل مطلب در پاسخ شيخ چيست ؟ اين است كه : خبر واحد عادل ظنّى حد اقل در زمان انسداد بابت علم حجّت است . * مراد از عبارت ( و امّا من جهة اختصاصها به غير البيّنة العادلة . . . ) چيست ؟ بيان توهّم دوّم است مبنى بر اينكه : 1 - اگرچه آيات ناهيه عام و دو دليل بعدى خاص هستند و لكن اين آيات را ابتداء به بيّنهء عادل و يا شهادت عدلين ( يعنى : اخبار از موضوعات ) تخصيص داده و ادلّهء حجيّت بيّنه موجب تخصيص آنها مىشود . 2 - اين عمومات ( آيات ناهيه ) بعد از تخصيص دلالت مىكنند بر اينكه در ماعداى بيّنه و فتوى به مظنّه عمل نكن . 3 - اين عام مخصّص را با مفهوم آيهء نبأ مقايسه و نسبت‌سنجى مىكنيم كه اين نسبت عموم و خصوص من وجه است . اما مفهوم آيه : از اين جهت عام است كه مطلق خبر عادل را دربر مىگيرد ، چه در احكام و چه در موضوعات و از اين جهت خاص است كه تنها شامل خبر عادل مىشود . و اما عمومات آيات ناهيه : از اين جهت عام‌اند كه مطلق خبر را دربر مىگيرند چه خبر عادل و چه خبر فاسق . و از اين جهت خاص‌اند كه به خبر در احكام اختصاص دارند و شامل خبر از موضوعات نمىشوند .