الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
10
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
متواتر است و از ما نحن فيه خارج است . لذا جناب شيخ با قيد ( فى الجملة ) غير آن را اراده كرده است ، يعنى خبرى كه يا اساسا مجرّد از قرينه است و يا در صورت همراه بودن با آن ، از قرائن علم و يقين حاصل نشود . * از كدام مقدّمهء موجود در متن تعبير به ( اصل صدور ) مىشود ؟ مقدّمهء ( كون الكلام صادرا عن الحجّة ) . * از كدام مقدمهء موجود در متن تعبير به ( جهت صدور ) مىشود ؟ مقدّمهء ( كون صدوره لبيان حكم اللّه . . . الخ ) . * از كدام مقدّمهء موجود در متن تعبير به ( دلالت صدور ) مىشود ؟ مقدّمهء ( ثبوت دلالتها على الحكم . . . الخ ) . * مراد از عبارت ( و انّ المراد مقتضى وضعها او غيره ) چيست ؟ مراد از مقتضى وضعها ، معناى حقيقى الفاظ است و از غيره ، معناى غير حقيقى است . * حاصل مطلب در چهار مقدّمهاى كه نقل شده تا به اينجا چيست ؟ اين است كه : اجمالا در اطراف سهتاى از آن مقدمات سخن رانده شد مبنى بر اينكه : 1 - مقدّمهء چهارم ( يعنى : امر دوّم از مقدّمهء سوّم ) ، از جملهء ظنون خاصّه است و مىتوان آن را به عنوان حجّت به كار برد . 2 - مقدمه سوم ( يعنى امر اول از مقدّمهء سوم ) ، حجيّتش معلوم نيست ، لكن در پايان بحث پذيرفتيم كه مىتوان از آن به عنوان حجّت و دليل و ظنّ خاصّ استفاده نمود . 3 - مقدّمهء دوّم را نيز به كمك اصل مذكور مىتوان دليل و حجّت قرار داد . * مراد از عبارت ( امّا المقدّمة الاولى . . . فهى الّتي . . . ) چيست ؟ كلام در مقدّمهء اوّل يعنى : اصل صدور و احراز صدور روايت از معصوم ( ع ) است . * كداميك از مقدمات چهارگونهء مذكور از اهميّت بيشترى برخوردار است ؟ امر اوّل است ، و لذا جهت اثبات آن طولانىترين و مهمترين مسائل مباحث ظنّ را تشكيل مىدهد . زيرا در مسئلهء حجيّت خبر واحد مراد اصلى ، اثبات كلام يا فعل و يا تقرير امام است كه از هركدام به عنوان حجّت و دليل مىتوان استفاده نمود . * خبر واحد منسوب به يكى از حضرات معصومين از حيث صدور چگونه است ؟ از پنج حال خارج نيست : 1 - يا اين است كه ، ثبوت و صدورش از جانب معصوم قطعى است .