تشريح المسائل * مراد از عبارت ( فالعمدة فيها . . . هى آية النّبأ . . . ) چيست ؟ اين است كه از جمله آياتى قائلين به حجيت اجماع منقول از باب ظن خاص به آن تمسك نموده‌اند آيه ششم از سوره مقدسه حجرات است كه خداى تعالى مىفرمايد : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ ) ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد : اگر فاسقى براى شما خبرى آورد ، دربارهء خبرش تحقيق و تفحص كنيد و بدون آن عمل نكنيد . مبادا آنكه قومى را از روى نادانى رنجى رسانيد و سپس بر آنچه انجام داده‌ايد نادم و پشيمان شويد . * كيفيت استدلال مستدلين به آيهء شريفه را تقرير كنيد ؟ مىگويند : مفهوم آيهء شريفه اين است كه : اگر عادلى براى شما خبرى آورد بر خلاف خبر مخبر فاسق نيازى به تحقيق ندارد و بايد به خبرش عمل كنيد : اعم از اينكه مضمون خبرش حادثه‌اى از حوادث باشد يا حكمى از احكام و يا از اجماع علما بر حكمى از احكام . و لذا ناقل اجماع در صورتى كه از عدول باشد اگر گفت : ( اجمعت الاصحاب على حكم كذا ) . اين اجماع به وسيلهء نقل ناقل ثابت مىشود و بدين‌وسيله موافقت معصوم ( ع ) با مجمعين نيز احراز مىشود . بنابراين : از آنجا كه اثبات امر مذكور مستند به دليل خاص يعنى آيه نبأ است ، پس اجماع منقول از جملهء ادلهء مظنونه‌اى مىشود كه به واسطهء ظن خاص حجت گرديده و از تحت اصل اولى ( حرمت عمل به ظن ) خارج شده است . * جناب شيخ چه پاسخى از استدلال مذكور مىدهد ؟ مىفرمايد : اين استدلال تمام نيست و با آيهء نبأ نمىتوان حجيت اجماع منقول را ثابت نمود چرا كه اصلا آيهء مذكور ناظر به ادله‌اى همچون اجماع منقول نمىباشد بلكه از آنها انصراف دارد . بله آيهء شريفه تنها خبرى را حجت مىكند كه مخبر عادل از امرى كه محسوس بوده و خود آن را ديده و يا با واسطه يا بىواسطه آن را شنيده نقل نمايد ، لكن نه حدس عادل را تصويب مىكند و نه در مقام اثبات حجيت آن است . در نتيجه : از آيهء نبأ تنها حجيت خبر واحد استفاده مىشود . و يا به عبارت ديگر آيهء نبأ تنها احتمال تعمّد كذب را نفى مىكند و لا غير . * دليل شيخ بر مدّعاى فوق چيست ؟ اين است كه : در آيهء شريفه دو قرينه وجود دارد كه با كمك آن دو قرينه معناى مذكور استفاده