* آيا در صورت وجود اماره و متابعت از آن خواندن نافله در وقت فريضه حرام است ؟ خير . * مراد شيخ از عبارت ( مفسدة فعل التطوع فى وقت الفريضة . . . . ) چيست ؟ اين است كه آيا با خواندن نافله در وقت واجب واقعى حرام است يا در وقت فريضهء ظاهرى ؟ توضيح اينكه دو مبنا وجود دارد : اگر خواندن نافله در وقت واجب واقعى حرام باشد بايد در خواندن نافله ( در ما نحن فيه ) مصلحتى باشد كه جلو مفسدهء فعل نافله در وقت فريضه را بگيرد . و اگر خواندن نافله در وقت فريضهء ظاهرى حرام باشد نيازى به آن مصلحت مذكوره نيست ، زيرا در اينجا فرض بر اين است كه مكلّف نافله را در ظرف زمانى فريضهء ظاهرى انجام نداده بلكه پس از آن انجام داده است و فعل نافله يك حكم واقعى مىباشد كه فريضه ندارد . * مراد شيخ از عبارت ( و امّا قولك « انّه مع تدارك . . . » فممنوع . . . . ) چيست ؟ پاسخ به بخش ديگرى از اشكال مستشكل كه گفت : با تدارك شدن مفسدهء ترك واقع ، به‌وسيله مصلحت حكم ظاهرى وجوب واقعى ساقط مىشود ، غير قابل قبول است . مگر بر مبناى معتزله كه مدلول اماره را حكم واقعى مىدانند زيرا بر مبناى ما كه به مدلول به چشم واقع نمىنگريم و آن را يك حكم ظاهرى به حساب مىآوريم ديگر وجهى براى اضمحلال واجب واقعى وجود ندارد ، بلكه اكنون هم در واقع ظهر واجب است و ما موظفيم به واقع برسيم ، منتهى راه رسيدن به واقع را در اماره مىبينيم .