اذا همّ بالحسنة خرج نفسه طيّب الرّيح فقال صاحب اليمين لصاحب الشّمال قم فانّه قد همّ بالحسنة . فاذا فعلها كان لسانه قلمه و ريقه مداده فانبتها له و اذا همّ بالسّيّئة خرج نفسه منتن الريح فيقول صاحب الشّمال لصاحب اليمين : قف ، فانّه قد همّ بالسّيّئة فاذا هو فعلها كان لسانه قلمه و ريقه مداده و انبتها عليه . « 1 » * ظاهر كدام اخبار دلالت بر ثبوت عقاب در تجرّى دارد ؟ ج : اخبارى كه در متن كتاب و ترجمه آورده شد . * اخبارى كه دلالت بر ثبوت عقاب در تجرّى دارند چه چيزى را موجب اين ثبات مىدانند ؟ ج : در تمام اين اخبار نفس نيّت و رضايت و قصد را موجب ثبوت عقاب مىدانند . * در تبيين تعارض اين دو دسته دلايل متعارض در عقوبت تجرّى و عدم آن مثالى بزنيد ؟ ج : عن ابى هاشم قال : سألت ابا عبد الله ( ع ) عن الخلود فى الجنّة و النّار ؟ قال : انما خلّد اهل النّار فى النّار ، لانّ نيّاتهم كانت فى الدّنيا لو خلّدوا فيها ان يعصوا اللّه ابدا و انّما خلّد اهل الجنّة فى الجنّة ، لانّ نيّاتهم كانت فى الدّنيا لو بقوا ان يطيعوا للّه ابدا ما بقوا فالنيّات يخلّد هؤلاء و هؤلاء . « 2 » ترجمهء حديث شريف : 1 - فلسفهء خلود اهل آتش در جهنّم عبارت است از اينكه : آنها تصميم داشتند كه اگر براى هميشه در دنيا بمانند خدا را معصيت كنند و به‌واسطهء همين نيّت و قصد سوء براى هميشه در آتش خواهند سوخت . 2 - و فلسفهء خلود اهل بهشت در بهشت عبارتست از اينكه : آنها تصميم داشتند كه ، اگر براى هميشه در دنيا بمانند اطاعت خدا كنند و به‌واسطهء همين نيّت خوب هميشه برخوردار و متنعّم خواهند بود نتيجه اينكه : قصد گناه و معصيت عقاب دارد ، قصد اطاعت و عبادت هم ثواب دارد حال ، يك دسته از دلايل دلالت بر عدم العقاب على القصد المعصية دارند يك دسته از دلايل دلالت بر عقاب على القصد المعصية دارند .

--> ( 1 ) - مرات العقول ج 11 ص 292 . ( 2 ) - علل الشرائع ، ص 522 .