ترجمه : 3 - و گاهى ( دليل آن حكم ) دلالت دارد بر ثبوت آن ( حكم ) براى موضوعى به شرط حصول قطع به آن ( شىء ) از سبب خاص يا شخص معينى مثل قول اخباريين به عدم جواز عمل در شرعيات به علمى كه از كتاب و سنت حاصل نشده ، كما سيأتى ان شاء اللّه . و مثل آنچه بعضى از فقها فرموده‌اند كه قاضى در حقوق اللّه نمىتواند به علم خود عمل كند . 4 - و أمثلة ذلك بالنسبة الى حكم غير القاطع كثيرة ، كحكم الشارع على المقلّد بوجوب الرجوع الى الغير فى الحكم الشرعىّ اذا علم به من الطّرق الاجتهاديّة المعهودة . لا من مثل الرّمل و الجفر ، فانّ القطع الحاصل من هذه و ان وجب على القاطع الاخذ به فى عمل نفسه ، الّا انّه لا يجوز للغير تقليده فى ذلك و كذلك العلم الحاصل للمجتهد الفاسق او غير الامامىّ من الطّرق الاجتهاديّة المتعارفة ، فانّه لا يجوز للغير المعل بها ؛ و كحكم الشارع على الحاكم بوجوب قبول خبر العدل المعلوم له من الحسّ لا من الحدس ، الى غير ذلك . ترجمه : 4 - و مثال‌هاى قطع ( موضوعى ) نسبت به ( حكم ) غير قاطع بسيار است . مانند : حكم شارع بر شخص مقلد در وجوب رجوعش به كسى كه از طرق اجتهادى متعارف ( يعنى از راه كتاب ، سنت ، عقل و اجماع ) بدان حكم علم يافته است نه از طريق رمل و جفر ، چرا كه علم حاصل از رهگذر اين امور اگرچه در حق خود قاطع حجت است و در عمل فرديش واجب است كه آن قطع را اخذ كند و لكن براى ديگران جايز نيست كه در آن ( حكم يا احكام ) از او تقليد كنند . همين‌طور است علمى كه براى مجتهد فاسق يا غير شيعى از طريق اجتهاد متعارف حاصل مىشود كه ديگرى حق ندارد به آن ( حكم مجتهد فاسق ) عمل كند و مثل حكم نمودن شارع بر حاكم و قاضى كه به خبر عادل در صورتى عمل نمايد كه از راه حس آن را به دست آورده نه از راه حدس و گمان و غير اين موارد و امثله . تشريح المسائل * مراد از عبارت ( خصوصياته ) در متن چيست ؟ ج : افراد و مصاديق قطع * مراد از عبارت ( من حيث القاطع ) در متن چيست ؟ ج : اين است كه قاطع مجتهد باشد يا عامى فرقى نمىكند