ابو القاسم گرجى
88
ادوار اصول فقه
« سيّد » در اصول فقه شمرده شده است ( ج 3 ص 119 ) . 32 - « مسألة وجيزة فى الغيبة » : سه صفحه است دربارهء حلّ مسئله غيبت امام منتظر ، بين ادلّهء اين رساله با ساير آنچه سيّد در اينباره نوشته - خصوصا « المقنع فى الغيبة » - هيچگونه اختلافى به چشم نمىخورد . « 1 » 33 - « المسائل التبانيات » : مسائلى است كه « ابو عبد اللّه محمد بن عبد الملك التبانى » از سيّد سؤال كرده و چنانكه از سؤالات او پيدا است متكلّمى ماهر بوده بلكه چهبسا از ديگر كسان كه از سيّد سؤالاتى كردهاند فاضلتر بوده است . وى سؤال كرده است از اينكه : چرا اماميه اجماع و قياس را رفض كردهاند ؟ چرا سيّد خود خبر واحد را حجّت نمىداند با اينكه به رفتن خبر ، معظم احكام شريعت از بين مىرود ؟ بنا بر نقل صاحب « ادب المرتضى » نسخهاى از اين رساله در كتابخانهء آستان قدس موجود است كه داراى 30 ورق و در سال 676 ه نوشته شده است و نسخهء ديگرى نيز به خط « آقا شيخ آقا بزرگ » نزد خود ايشان موجود است . « 2 » 34 - « اجوبة المسائل الديلمية » : نسخهاى از آن در كتابخانهء آستان قدس موجود است . « 3 » 35 - « اجوبة المسائل البطرية » : نسخهاى از آن در كتابخانهء آستان قدس است كه در سال 1093 ه نوشته شده است . « 4 » 36 - « ديوان مرتضى » : شعر « مرتضى » چنانكه از سخن بعض مورخان به دست مىآيد به بيست هزار مىرسد . « 5 » از كتابهاى ترجمه شده برمىآيد كه بسيارى از نويسندگان در عصرهاى مختلفه بر نسخههايى از ديوان « مرتضى » دست يافتهاند . « 6 » صاحب « ادب المرتضى » چند نسخه از آن را كه خود ديده ياد كرده و به تفصيل ، خصوصيات آنها را ذكر كرده است . « 7 »
--> ( 1 ) - ادب المرتضى ، ص 152 نقل از مجموعه آقا شيخ آقا بزرگ ص 308 - 311 . ( 2 ) - ادب المرتضى ، ص 152 نقل از مجموعهء شيخ 87 - 119 . ( 3 ) - ادب المرتضى ، ص 153 نقل از فهرست كتب خطى كتابخانهء آستان قدس ص 67 . ( 4 ) - ادب المرتضى ، ص 153 . ( 5 ) - ادب المرتضى ، ص 154 . ( 6 ) - ادب المرتضى ، ص 154 . ( 7 ) - ص 154 - 157 .