ابو القاسم گرجى

76

ادوار اصول فقه

نقل شده است . « 1 » 6 - « ابو عبد اللّه جعفر بن محمد الدوريستى » « 2 » كه از طريق قرائت روايت بر مفيد و مرتضى شاگردى آنان نموده است . « 3 » او داراى كتاب‌هايى است كه از جمله آنها است : « كتاب الكفاية فى العبادات » و « كتاب الاعتقادات » و « كتاب الرد على الزيدية » « 4 » . 7 - « يعقوب بن ابراهيم الفقيه البيهقى » كه ديوان سيّد را به اجازهء او در سال 404 روايت كرده است . « 5 » سيّد مرتضى شاگردان بسيار ديگرى نيز داشته كه برخى از آنان را صاحب « ادب مرتضى » در پاورقى ص 120 كتاب خود ذكر كرده است . ( رجوع شود ) . آثار علمى و ادبى مرتضى : براى سيّد مرتضى حدود هشتاد اثر علمى و ادبى ذكر شده كه در اين مقدّمه بر آنچه صاحب ادب المرتضى ذكر كرده اقتصار مىشود : 1 - « الانتصار » : كتابى است در فقه . متضمّن احكامى كه قطعا و يا ظنا اماميه در آنها منفردند . اين كتاب دو مرتبه در ايران چاپ سنگى شده است : يكى در سال 1275 در ضمن « الجوامع الفقهية » و ديگرى در سال 1315 به‌طور جداگانه . در مقدّمهء كتاب آمده است كه : « و بعد فانى محتمل ما رسمته الحضرة السامية الوزيرية العميدية « 6 » - ادام اللّه سلطانها و اعلى شأنها - من بيان المسائل الفقهية التى يشنع بها الامامية و ادعى عليهم فيها مخالفة الاجماع و اكثرها يوافق فيها الشيعة غيرهم من العلماء و الفقهاء المتقدمين و المتأخرين و ما ليس لهم فيه موافق فعليه من الادلة الواضحة و الحجج اللائحة ما يغنى عن وفاق

--> ( 1 ) - رجوع شود به تاريخ يافعى حوادث 399 و روضات الجنات ص 552 ، و مقدّمهء بحار الانوار و ريحانة الادب ج 3 ، ص 352 و كتاب‌هاى ديگر . ( 2 ) - بضم دال و سكون واو و راء و ياء مفتوحه و سين ساكنه ، و چنان‌كه در معجم البلدان مذكور است از قرّاء رى ، و به آن منسوب است « عبد اللّه بن جعفر بن محمد بن موسى بن جعفر ابو محمد الدوريستى » . ( 3 ) - در روايات با واسطه راوى بايد داراى مستندى باشد كه به استناد آن بتواند روايت را از راوى قبل از خود نقل كند ، و مستند يكى از چند چيز مىتواند باشد : 1 - شنيدن روايت از خود راوى ، 2 - خواندن روايت بر او 3 - اجازهء روايت كتاب او از او ، و مقصود از عبارت متن قسم دوم است . ( 4 ) - روضات الجنات ص 144 . ( 5 ) - ادب المرتضى ص 120 نقل از مقدّمهء ديوان مرتضى مخطوط . ( 6 ) - صاحب ادب المرتضى گويد : برحسب اعتقاد من مقصود عميد الدوله ابو سعد « محمد بن الحسين بن عبد الرحيم » درگذشته به سال 439 است ، نه ابو منصور « محمد بن منصور » ملقب به عميد الملك كندرى نيشابورى متوفّى به سال 456 ( پاورقى ص 133 ملاحظه شود ) .