ابو القاسم گرجى

73

ادوار اصول فقه

5 - « ابو القاسم على بن حبشى الكاتب » تلعكبرى از او روايت كرده و حديث شنيده است ( سال 332 ) . شيخ طوسى كتابى از او به نام « الهدايا » ياد كرده و شيخ مفيد و سيّد مرتضى از او روايت كرده‌اند . « 1 » 6 - « سهل بن احمد الديباجى » 286 - 380 از رواة قرن چهارم . كتاب « محمد بن محمد بن اشعث » از اوست . هيچ‌يك از اماميه و اهل سنّت به روايت او اعتماد نمىكنند . اماميه او را به وضع و واقفيت متهم كرده‌اند « 2 » و اهل سنّت او را كذاب و رافضى و غالى و زنديق مىدانند . « 3 » صاحب « ادب المرتضى » گويد : من براى « مرتضى » از سهل روايتى به دست نياورده‌ام ولى « خطيب بغدادى » و صاحب « رياض العلماء » « 9 » قائل به ثبوت روايت مىباشند . 7 - « الحسين بن على بن الحسين بابويه القمى » برادر « شيخ صدوق » كه نزد اماميه ثقه ، جليل و عظيم الشأن بوده و « مرتضى » بلا واسطه و « نجاشى » با واسطه از او روايت مىكنند . « 4 » وى داراى كتاب‌هايى است كه از آن جمله « الرد على الواقفة » و كتاب « التوحيد و نفى التشبيه » « 5 » است . صاحب « ادب المرتضى » گويد : « مرتضى » را استادان ديگرى نيز بوده كه من در اثناء مطالعهء كتب رجال خصوصا كتاب « رياض العلماء » به نام آنان برخورد كرده‌ام . « 6 » شاگردان سيّد مرتضى : شريف مرتضى را شاگردان بسيارى نيز بوده كه از عده‌اى از آنان ذيلا نام برده مىشود : 1 - « محمد بن الحسن بن على الطوسى » 385 - 460 شيخ و رئيس طايفهء اماميه پس از مرتضى ، جليل القدر ، عظيم المنزلة ، ثقه ، عين ، صدوق ، عارف به اخبار و رجال و فقه و اصول و كلام و ادب و دانش‌هاى ديگرى بود كه در آن عصر رواج داشت . سيّد هر ماه به او 12 دينار شهريه مىپرداخت . وى پس از وفات سيّد ، جانشين او در زعامت اماميه

--> ( 1 ) - رجال « ابو على » ، باب « على » . ( 2 ) - رجال « ابو على » ، باب السين . ( 3 ) - تاريخ بغداد ، ج 9 ، ص 120 و شذرات الذهب ، حوادث 436 . ( 9 ) - ادب مرتضى ، ص 116 نقل از « رياض العلماء » مخلوط ص 471 نقل از ابن جزرى . ( 4 ) - روضات الجنات ، ج 1 ، ص 183 . ( 5 ) - روضات الجنات ، ص 183 و رجال ابو على باب العين . ( 6 ) - صاحب « ادب المرتضى » در پاورقى صفحه 116 نام عده‌اى از آنان را با ذكر مستند بيان داشته است ، مراجعه شود .